2.7.1. Saccavāra

Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati … pe … iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa “aññāsikoṇḍañño” tveva nāmaṃ ahosi.

“Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccan”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti—kenaṭṭhena? Paññā udapādīti— kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti—kenaṭṭhena? Āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti—ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti—pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti—paṭi­vedhaṭ­ṭhena. Āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā sacca­pariyā­pannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vesāraj­jap­patto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjaṃ pāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaṃ sakkaronto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaṃ garuṃ karonto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaṃ mānento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaṃ pūjento pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammā­dhi­pa­teyyo pavattetīti—dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti—dhammacakkaṃ.

Saddhindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Vīriyindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Satindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Samādhindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ. Paññindriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Saddhābalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Vīriyabalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Satibalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Samādhibalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ. Paññābalaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sati­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Vīriya­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Pīti­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Passad­dhi­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Samā­dhi­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Upekkhā­sam­boj­jhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammādiṭṭhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāsaṅkappo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāvācā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ. Sammākammanto dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāājīvo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāvāyāmo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāsati dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sammāsamādhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ.

Ādhipa­teyyaṭ­ṭhena indriyaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Akampiyaṭṭhena balaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Niy­yāni­kaṭ­ṭhena bojjhaṅgo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Hetuṭṭhena maggo dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Upaṭṭhā­naṭ­ṭhena satipaṭṭhānā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Padahanaṭṭhena sammappadhānā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Tathaṭṭhena saccā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Avik­khepaṭ­ṭhena samatho dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Anu­passa­naṭ­ṭhena vipassanā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Ekarasaṭṭhena sama­tha­vi­passanā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Anativat­ta­naṭ­ṭhena yuganaddhaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Avik­khepaṭ­ṭhena cittavisuddhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Muttaṭṭhena vimokkho dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Paṭi­vedhaṭ­ṭhena vijjā dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Paric­cā­gaṭ­ṭhena vimutti dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. ­Samuc­chedaṭ­ṭhena khaye ñāṇaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Paṭippas­sad­dhaṭ­ṭhena anuppāde ñāṇaṃ dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Chando mūlaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Manasikāro samuṭṭhā­naṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Phasso ­samo­dhānaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Vedanā samo­sara­ṇaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Samādhi pamukhaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Sati ādhipa­teyyaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Paññā tadutta­raṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ. Vimutti sāraṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ.

“Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyyan”ti … pe … pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena. Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho … pe … āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā sacca­pariyā­pannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ.

“Idaṃ duk­kha­sa­muda­yaṃ ariyasaccan”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi … pe … “taṃ kho panidaṃ duk­kha­sa­muda­yaṃ ariyasaccaṃ pahātabban”ti … pe … “pahīnan”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho … pe … āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā samuda­ya­vatthukā saccavatthukā … pe … nirodha­vatthukā saccavatthukā … pe … maggavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā sacca­pariyā­pannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ.

2.7.2. Sati­paṭṭhā­na­vāra

“‘Ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave … pe … bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Ayaṃ vedanāsu … pe … ayaṃ citte … ayaṃ dhammesu dham­mānu­passa­nāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammā­nu­passanā bhāvetabbāti me, bhikkhave … pe … bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi”.

“Ayaṃ kāye kāyānupassanā”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi … pe … sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti … pe … bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho … pe … āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā kāyavatthukā sati­paṭṭhā­na­vatthukā … pe … vedanāvatthukā sati­paṭṭhā­na­vatthukā … cittavatthukā sati­paṭṭhā­na­vatthukā … dhammavatthukā sati­paṭṭhā­na­vatthukā sati­paṭṭhā­nā­rammaṇā sati­paṭṭhā­na­gocarā sati­paṭṭhā­na­saṅga­hitā sati­paṭṭhā­na­pariyā­pannā satipaṭṭhāne samudāgatā satipaṭṭhāne ṭhitā satipaṭṭhāne patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkaṃ.

2.7.3. Iddhipādavāra

“‘Ayaṃ chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo’ti me, bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave … pe … bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Ayaṃ vīriyasamādhi … pe … ayaṃ cittasamādhi … pe … ayaṃ vīmaṃ­sā­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi. So kho panāyaṃ vīmaṃ­sā­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave … pe … bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi”.

“Ayaṃ chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi … pe … so kho panāyaṃ chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo bhāvetabboti … pe … bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti—kenaṭṭhena? Paññā udapādīti— kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti—kenaṭṭhena? Āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti—ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti—pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti—paṭi­vedhaṭ­ṭhena. Āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā chandavatthukā iddhi­pāda­vatthukā iddhi­pādā­rammaṇā iddhi­pāda­gocarā iddhi­pāda­saṅga­hitā iddhi­pāda­pariyā­pannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti—dhammacakkaṃ … pe … dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhammā­dhi­pa­teyyo pavattetīti—dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti—dhammacakkaṃ.

“Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetī”ti—dhammacakkaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti—dhammacakkaṃ.

Ayaṃ vīriya­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi … pe … so kho panāyaṃ vīriya­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gato iddhipādo bhāvetabboti … pe … bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi.

Cakkhuṃ udapādīti—kenaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti—dassanaṭṭhena … pe … āloko udapādīti—obhāsaṭṭhena.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho … pe … āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā vīriyavatthukā iddhi­pāda­vatthukā … pe … cittavatthukā iddhi­pāda­vatthukā … vīmaṃ­sā­vatthukā iddhi­pāda­vatthukā iddhi­pādā­rammaṇā iddhi­pāda­gocarā iddhi­pāda­saṅga­hitā iddhi­pāda­pariyā­pannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti—dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti—dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti— dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti—dhammacakkaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti— dhammacakkanti.

Dhamma­cakka­kathā niṭṭhitā.