Avadānaśatakam* |
dvitīyo vargaḥ |
18: varadaḥ
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane ’nāthapiṇḍadasyārāme | atha śrāvastyām anyatamaḥ pāradāriko maline karmaṇi vartate | sa rājapuruṣair gṛhītvā rājña upanāmitaḥ | tato rājñā aparādhika iti kṛtvā vadhya utsṛṣṭaḥ | sa rājapuruṣair nīlāmbaravasanair udyataśastraiḥ karavīramālābaddhakaṇṭheguṇo rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣv anuśrāvyamāṇo dakṣiṇena nagaradvāreṇa apanīyate ||
atrāntare nāsti kiṃcid buddhānāṃ bhagavatām ajñātam adṛṣṭam aviditam avijñātam* | dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāṃ lokānugrahapravṛttakānām ekārakṣāṇāṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ tridamathavastukuśalānāṃ caturoghottīrṇānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ pañcāṅgaviprahīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇānāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānām aṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ navānupūrvavihārasamāpattikuśalānāṃ daśabalabalināṃ daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ trī rātres trir divasasya ca buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokya jñānadarśanaṃ pravartate: ko hīyate ko vardhate kaḥ kṛcchraprāptaḥ kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ kaḥ saṃbādhaprāptaḥ kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasaṃbādhaprāptaḥ ko ’pāyanimnaḥ ko ’pāyapravaṇaḥ ko ’pāyaprāgbhāraḥ | kam aham apāyād uddhṛtya svarge mokṣe ca pratiṣṭhāpayeyam*, kasya kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāram anupradadyām*, kam āryadhanavirahitam āryadhanaiśvaryādhipatye pratiṣṭhāpayeyam*, kasyājñānatimirapaṭalaparyavanaddhanetrasya jñānāñjanaśalākayā cakṣur viśodhayāmi | kasyānavaropitāni kuśalamulāny avaropayeyam*, kasyāvaropitāni paripācayeyam*, kasya paripakvāni vimocayeyam* | āha ca:
apy evātikramed velāṃ sāgaro makarālayaḥ
na tu vaineyavatsānāṃ buddho velām atikramet ||
atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya śrāvastīṃ piṇḍāya prāvikṣat* | dadarśa sa puruṣo buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam śītyānuvañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | dṛṣṭvā ca punar bhagavataḥ pādayor nipatya bhagavantam idam avocat*: varāho ’smi bhagavan*, iṣṭaṃ me jīvitaṃ prayaccheti | tato bhagavān āyuṣmantam ānandam āmantrayate: gaccha ānanda rājānaṃ prasenajitam* | vada: anuprayaccha me etaṃ puruṣam*, pravrājayāmīti | athāyuṣmān ānando yena rājā prasenajit kauśalas tenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavadvacanenovāca: anujānīhi, bhagavān etaṃ puruṣaṃ pravrājayatīti | bhavyarūpa iti viditvā rājñā prasenajitkauśalenānujñātaḥ | sa bhagavatā pravrājita upasaṃpaditaś ca | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣākṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo ’bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayānāṃ chettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: āścaryaṃ bhadanta yad bhagavatā sarvaṃ cintitamātraṃ samṛdhyatīti | bhagavān āha: tathāgatenaivaitāni bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | mayaitāni karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko ’nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca;
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api | auch: karmāṇy api kalpaśatair api |
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo ’tīte ’dhvani indradhvajo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa janapadacārikāṃ carann anyatamāṃ rājadhānīm anuprāptaḥ | tasyāṃ rājadhānyāṃ brāhmaṇo vedavedāṅgapārago rājño ’grāsanikaḥ | athendradhvajaḥ samyaksaṃbuddhāḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaram ādāya tāṃ rājadhānīṃ piṇḍāya prāvikṣat* | adrākṣīt sa brāhmaṇa indradhvajaṃ samyaksaṃbuddhaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyaṃjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | dṛṣṭvā ca punar mūlanikṛtta iva drumo bhagavataḥ pādayor nipatyovāca: vāraho ’smi sugata, niṣīdatu bhagavān agrāsana iti | atha bhagavān indradhvajaḥ samyaksaṃbuddhas tasyānugrahārtham agrāsane niṣaṇṇaḥ | agrāsane niṣaṇṇaś cendradhvajaḥ samyaksaṃbuddhas tena brāhmaṇena padaśatena stutaḥ, praṇītena cāhareṇa pratipāditaḥ, anuttarāyāṃ ca samyaksaṃbodhau praṇidhānaṃ kṛtam* | taddhaitukaṃ yāvad āvarjitā rājāmatyapaurāḥ ||
tat kiṃ manyadhve bhikṣavo yo ’sau tena kālena tena samayena brāhmaṇo babhūva, ahaṃ saḥ | yan me indradhvajasya tathāgatasya pūjā kṛtā, taddhaitukaṃ ca me saṃsāre anantaṃ sukham anubhūtam* | api yac cintayāmi, yat prārthaye, tat sarvaṃ samṛdhyati | tasmāt tarhi bhikṣava evaṃ śikṣitavyam: yac chāstāraṃ satkariṣyāmo gurukariṣyāmo mānayiṣyāmaḥ pūjayiṣyāmaḥ | śāstāraṃ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśritya vihariṣyāmaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||