Mahāvastu

48. The Dreams of Śuddhodana and Others

atha śuddhodanaḥ svapnaṃ paśyati ||

paśyāmi putra supine taranāvagāḍhaṃ
abhyutthitaṃ gajavaraṃ maṇijālacchannaṃ ||

madhye purasya adhvanāvasthito ca rātrau
nirdhāvate puravarā abhikampamānaḥ ||

taṃ dṛṣṭvā mahya supine vipulaṃ ca hāsyaṃ
abhyutthitaṃ ruditam eva ca aprameyaṃ ||

kampe ca me saṃparitaptaṃ śarīram anta-
rdāhaṃ samuddhanati kiṃ tu bhaviṣyate dya ||

atha lokapāla avacū manujapradhānaṃ
mā bhāya bhūmipati saṃjanayāhi harṣaṃ ||

hanta śṛṇohi phalaṃ yaṃ supinasya tatvaṃ
samutthitaṃ bahujanasya vibodhanārthaṃ ||

eṣo mahāguṇadharo vijahitva rājyaṃ
dutiyās tathaiva caturā svajanaṃ ca sphītaṃ ||

niḥsaṃśayaṃ varabalaṃ anapekṣamāṇo
niryāsyate puravarā viditaṃ sa bhotu ||

etasmiṃ nirgate anekavidhaṃ ti duḥkhaṃ
jāyiṣyate supini yaṃ hasitaṃ ti tatvaṃ ||

yaṃ rodasi supini dāni sukhaṃ anantaṃ
śrutvā bhaviṣyati jitaṃ jitaśatrusaṃghaṃ ||

mātuḥsvasāpi supinaṃ paśyati ||

mātuḥsvasā avaca kāṃcanarāśivarṇa
paśyāmi putra supine ṛṣabhaṃ sujātaṃ ||

śvetaṃ sucārukakubhaṃ atiriktaśṛṃgaṃ
śṛṇgārasaṃsthitagatiṃ pratipūrṇadehaṃ ||

so garjati sumadhuraṃ kapilāhvayāto
nirdhāvate hṛdayadṛṣṭipathaṃ harantaḥ ||

na ca kaści taṃ prasahate abhigarjamānaṃ
pratigarjituṃ kumudarāśinibhaṃ sujātaṃ ||

te devarāja avacū karuṇaṃ rudantaṃ
mā roda śākyakulanandanajātarāga ||

vakṣyāmi te avitathāvacanaṃ vijālaṃ
ānandajāni upajānaya tvaṃ sukhāni ||

atyantaśuddhacaraṇaṃ kuśalopapetaṃ
eṣo nararṣabha gatīmatināṃ vidhijñaḥ ||

hitvā janaṃ puruṣasiṃhavaro puro ca
nirgamya te abhilaṣe puruṣarṣabhatvaṃ ||

so pi amṛtaṃ acalam acyutam aprakampyaṃ
nirvāṇam apratisamaṃ pratiśuddhacakṣuḥ ||

nirdiśya taṃ puruṣasiṃharutaṃ maharṣiḥ
yaṃ śrutva tīrthikagaṇā diśatāṃ vrajanti ||

yaśodharāpi supinaṃ paśyati ||

atha rāhulasya idam abravīt pi
maitrottareṇa madanena nibaddhacittā ||

deva śṛṇohi yatha adya mayāpi dṛṣṭaṃ
supinaṃ manoramaṃ phalaṃ ca me tad bhaveyāt* ||

śuddhodanasya kila rājakulaṃ narendra
megho samantaṃ kṣaṇena samādadanto ||

lokatrayaṃ prabalatoyadharo sughoṣo
vidyutpradīpa vipradyotayanto bahūni ||

so śītalaṃ vimalam apratimaṃ prasannaṃ
vāri pravṛṣya madhuraṃ abhigarjamāno ||

varṣeti sāgaradharo śayane nidāghaṃ
eṣo pi antaḥsukhito sa sahāṃpatīko ||

brahmā atha upagamitva idaṃ avoca
tāṃ rāhulasya jananīṃ śṛṇu mā viṣīda ||

iṣṭaṃ phalaṃ tava ayaṃ supino mahārtho
saṃpūryate capalam eva janehi prītiṃ ||

śuddhodanasya ayam ātmajo cārunetro
lokatrayaṃ jaladharo iva varṣamāṇo ||

pralhādayiṣyati mahāparitāpataptān*
dharmaṃ dhruvaṃ karuṇam apratimaṃ janetvā ||

bodhisatvo pi paṃca mahāsupināṃ paśyati | paramasaṃbodhiprāpto śrāvasthāṃ bhikṣūṇāṃ vyākaroti || tathāgato bhikṣavo pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho paṃca mahāsupināni adrākṣīt* || tathāgatasya katamāni paṃca ||

tathāgatasya bhikṣavaḥ pūrve sambodhim anabhisaṃbuddhasya iyaṃ mahāpṛthivī uccaśayanamahāśayanam abhūṣi | sumeru parvatarājā bimbopadhānam abhūṣi | purastime mahāsamudre vāmā bāhā ohitā abhūṣi paścime ca mahāsamudre dakṣiṇā bāhā ohitā abhūṣi | dakṣiṇe pi mahāsamudre ubhau pādatalāni ohitāni abhūnsuḥ | tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho imaṃ prathamaṃ mahāsupinam adrākṣīt* ||

tathāgatasya bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya kṣīrikā nāma tṛṇajāti nābhimaṇḍalād abhyugdamya yāvan nabham āsadya asthāsi || tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho imaṃ dvitīyaṃ mahāsupinam adrākṣīt* ||

tathāgatasya bhikṣavo pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya lohitakā prāṇakā kālaśīrṣakā pādatalehi yāvaj jānumaṇḍalāni cchādayitvā asthānsuḥ | tathāgato bhikṣavaḥ pūrve sambodhim anabhisaṃbuddho imaṃ tṛtīyaṃ mahāsvapnam adrākṣīt* ||

tathāgatasya bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya catvāri nānāvarṇāṃ anekavarṇā ca caturhi diśāhi vaihāyasaṃ gatvā tathāgatasya pādatalāni upajighritvā sarvaśvetā apavidhyinsuḥ | tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho imaṃ caturthaṃ mahāsupinam adrakṣīt* ||

tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho mahato mīḍhaparvatasya uparim anupalipyamāno caṃkramaṃ caṃkrame | tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbidhim anabhisaṃbuddho imaṃ paṃcamaṃ mahāsupinam adrākṣīt* ||

tathāgatasya bhikṣavo pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya iyaṃ mahāpṛthivī uccaśayanamahāśayanam abhūṣi | sumeru parvatarājā bimbopadhānam abhūṣi | purastime mahāsamudre vāmā bāhā ohitā abhūṣi paścime mahāsamudre dakṣiṇā bāhā ohitā abhūṣi dakṣiṇe mahāsamudre ubhau pādatalāni ohitāni abhūṣi | yaṃ pi bhikṣavaḥ tathāgato anuttarāṃ samyaksaṃbodhim anabhisaṃbuddho ayaṃ tasya mahāsvapnasya vipāko || yaṃ bhikṣavaḥ tathāgatasya pūrve saṃbodhima nabhisaṃbuddhasya kṣīrikā nāma tṛṇajāti nābhimaṇḍalād abhyudgamya yāvan nabham āsadya asthāsi | yaṃ bhikṣavaḥ tathāgatena imaṃ ca lokam abhijñāya paraṃ ca lokam abhijñāya sadevakaṃ lokaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ saśramaṇabrāhmaṇīṃ prajāṃ sadevamanuṣyāṃ vārāṇasyāṃ ṛṣipatane mṛgadāve anuttaraṃ dharmacakraṃ pravartitaṃ triṣparivartaṃ dvādaśāram apravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā kenacid vā punaḥ loke saha dharmeṇa yam idaṃ catvāry āryasatyāni | sayyathīdaṃ dūkhaṃ āryasatyaṃ duḥkhasamudayam āryasatyaṃ duḥkhanirodha āryasatyaṃ duḥkhanirodhagāminī pratipad āryasatyaṃ | imāṃ ca punar bhikṣavaḥ tathāgatasya evaṃrūpāṃ dharmadeśanāṃ śrutvā bhūmyā devā ghoṣam udīrayensuḥ eṣa māriṣa bhagavatā vārāṇasyāṃ ṛṣipatane mṛgadāve anuttaraṃ dharmacakraṃ pravartitaṃ triṣparivarti dvādaśāraṃ apravartitaṃ kenaci śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā brahmeṇa vā māreṇa vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇa idaṃ duḥkham iti ayaṃ duḥkhasamudayo ayaṃ duḥkhanirodho ayaṃ duḥkhanirodhagāminī pratipad iti taṃ bhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca | bhūmyānāṃ devānāṃ ghoṣaṃ śrutvā antarīkṣecarā devā cāturmahārājikā trāyastriṃśā yāmā tuṣitā nirmāṇaratiparanirmitavaśavartina ito tatkṣaṇaṃ tatmuhūrtaṃ yāvabrahmalokaṃ ghoṣam abhyudgamya eṣa māriṣa bhagavatā vārāṇasyāṃ ṛṣipatane mṛgadāve triparivartaṃ dvādaśāraṃ anuttaraṃ dharmacakraṃ pravartitaṃ apravartitaṃ kenacit* śramaṇena vā brāhmaṇeṇa vā devena vā māreṇa vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇa idaṃ duḥkhaṃ iti ayaṃ duḥkhasamudayo ayaṃ duḥkhanirodhaḥ ayaṃ duḥkhanirodhagāminī pratipad iti | ayaṃ tasya mahāsupinasya vipāko || yaṃ bhikṣavaḥ tathāgatasya pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya lohitakaprāṇakā kālaśīrṣā pādatalehi yāvaj jānumaṇḍalāni cchādayitvā asthānsuḥ bahu etarhi bhikṣavaḥ janatā yā tathāgate adhikārakarmāṇi kṛtvā kāyasya bhedāt paraṃ maraṇāt sugatī svargakāye deveṣūpapadyanti | ayaṃ tasya svapnasya vipāko || yaṃ bhikṣavaḥ tathāgatasya pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddhasya catvāri śakuntā nānāvarṇā caturhi diśāhi vaihāyasaṃ samāgatvā tathāgatasya pādatalāni upajighritvā sarvaśvetāḥ apavijhinsuś catvārime bhikṣavaḥ varṇāḥ katame catvāraḥ kṣatriyā brāhmaṇā vaiśyā śūdrāḥ te tathāgate brahmacaryaṃ caritvā akopyā cetovimuktaṃ prajñāvimuktiṃ sākṣātkurvanti | ayaṃ tasya mahāsvapnasya vipāko || yaṃ bhikṣavaḥ tathāgato pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho mahato mīḍhaparvatasya uparim upalipyamāno caṃkramaṃ caṃkrame purastimāyāṃ pi ca bhikṣavaḥ diśāyāṃ tathāgato viharati tatrāpi ca satkṛto gurukṛto mānito pūjito apacāyito lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ anadhyavasito anadhimūrchito anupaliptacitto | dakṣiṇāyāṃ pi ca bhikṣavo diśāyāṃ tathāgato viharati tatrāpi ca satkṛto gurukṛto mānito pūjito apacāyito lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ anadhyavasito anadhimūrchitaḥ anupaliptacittaḥ | paścimāyāṃ pi ca bhikṣavo diśāyāṃ tathāgato viharati tatrāpi ca satkṛto gurukṛto mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ anadhyavasito anadhimūrchitaḥ anupaliptacittaḥ | uttarasyāṃ pi bhikṣavaḥ diśāyāṃ tathāgato viharati tatrāpi ca satkṛto gurukṛto mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajya­pari­ṣkārāṇāṃ anadhyavasito anadhimūrchitaḥ anupaliptacitto | ayaṃ tasya mahāsvapnasya vipāko yaṃ tathāgato bhikṣavaḥ pūrve saṃbodhim anabhisaṃbuddho imāṃ paṃca mahāsvapnāṃ adrākṣīt* || idam avocad bhagavā nāttamanās te ca bhagavato bhāṣitam abhyanande ||

iti śrīmahāvastu-avadāne śuddhodanasya paṃca mahāsvapnā samāptā ||