bhikṣū bhagavantam āhansuḥ || kathaṃ bhagavan māro pāpīmāṃ na śaknoti bhagavato vatāram adhigantuṃ || bhagavān āha || na bhikṣavo etarhi eva māro pāpīmāṃ na śaknoti mamāvatāraṃ adhigantuṃ | anyadāpi eṣo mama na śaknoti avatāram adhigantuṃ || bhikṣū āhansuḥ || anyadāpi bhagavan* || bhagavān āha || anyadāpi bhikṣavo ||

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo atītam adhvānaṃ anuhimavante pratyuddeśe vānaro mahāntaṃ vānarayūthaṃ pariharati | tahiṃ ca anuhimavantapratyuddeśe mahanto udakahrado yatra vānarayūthaṃ abhīkṣṇaṃ pānīyaṃ pāyako otarati | tatra ca udakahrade udakarākṣaso prativasati || yo tatrodakahrade otarati pānīyapāyo mṛgo vā pakṣī vā vānaro vā manuṣyo vā taṃ tatrodakarākṣaso okaḍḍhati || so pi vānarayūtho tam udahradaṃ pānīyapāyo otarati || so dakarākṣaso dakagato tāni vānarāṇi nidhyāyitvā adṛṣṭo tehi vānarehi tato vānaram ekam ākaḍḍhati || evaṃ so dakarākṣaso punapunaḥ yaṃ velaṃ te vānarā udakapāyā okastā bhavanti tato nidhyāyitvā adṛṣṭo okaḍḍhati || so dāni vānarādhipatiḥ yāni vānarāṇi tatrodakahrade okaḍḍhitāni tāni na paśyati | tasyaivaṃ bhavati | kahiṃ te vānarāṇi mā anyahiṃ gatā bhavensu ti | samantatoloketi na ca paśyati || so paṇḍito yūthapatiḥ teṣāṃ vānarāṇāṃ [udakahradam otarantānāṃ] yena deśena taṃ udakahradaṃ pānīyapāyā otaranti tatra otarantānāṃ uttarantānāṃ pādāni pratyavekṣati otarantānāṃ vardhanti uttarantānāṃ parihīyanti | tasya buddhir utpannā | atra ete okaḍḍhiyanti dakarākṣasena tato na paśyāmi eteṣāṃ | alaṃ mukhena svayam udakaṃ pibituṃ || yaṃ ca tena dṛṣṭā okaḍḍhiyanti tatrodake dakarākṣasena vānarā āṇattā || gacchatha ato nalavanāto nalaprāntāni gṛhṇatha yenodakaṃ pāsyatha | tataḥ dakarākṣaso na śakyati avakaḍḍhituṃ || tehi gacchiya nalavanāto svakasvakā nalaprāntā gṛhītā dīrghadīrghā yathā dūrato sthitakā udakaṃ pibamānā ca na dakarākṣasaḥ okaḍḍheyā ti || yaṃ velaṃ udakapāyā gacchanti tato svakasvakāni nalāny ādāya otaranti tataḥ dūrato bhontā tena nalena udakaṃ pibanti | na śaknoti dakarākṣaso bhūyo vānaram okaḍḍhituṃ ||

otarantasya dṛśyanti pādāni uttaraṃtasya na |
nalena pānaṃ pātavyaṃ nāsti jāgarato bhayaṃ ||

bhagavān āha || syāt khalu bhikṣavo yuṣmākam evam anyaḥ sa tena kālena tena samayena yo vānarādhipatiḥ | aham eva tadā abhūt* || yo dakarākṣaso abhūd ayam eva māro ’bhūt* || tadāpi na śaknoti smāvatāram adhigantuṃ ||

samāptaṃ vānarajātakaṃ ||