Aṅguttara Nikāya 3

16. Acelakavagga

156–​162 

“Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi: ‘natthi kāmesu doso’ti. So kāmesu pātabyataṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro, hatthā­pa­lekhano, nae­hibha­dan­tiko, ­natiṭ­ṭha­bha­dan­tiko, nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti na eḷakamantaraṃ na daṇḍamantaraṃ na musalamantaraṃ na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ na gabbhiniyā na pāyamānāya na puri­santara­gatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍa­saṇ­ḍa­cārinī na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko … sattāgāriko vā hoti sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti … sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvāhikampi āhāraṃ āhāreti … sattāhikampi āhāraṃ āhāreti—iti evarūpaṃ addhamāsikampi ­pariyā­ya­bhatta­bhoja­nā­nu­yoga­manu­yutto viharati.

So sākabhakkhopi hoti, sāmāka­bhak­khopi hoti, nīvāra­bhak­khopi hoti, daddu­la­bhak­khopi hoti, haṭabhakkhopi hoti, kaṇabhakkhopi hoti, ācāmabhakkhopi hoti, piñ­ñāka­bhak­khopi hoti, tiṇabhakkhopi hoti, gomaya­bhak­khopi hoti, vana­mū­laphalā­hāro yāpeti pavat­ta­phala­bhojī.

So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūka­pak­khi­kampi dhāreti, kesa­massu­lo­ca­kopi hoti kesa­massu­loca­nānu­yoga­manu­yutto, ubbhaṭṭhakopi hoti āsana­pa­ṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭi­kap­pa­dhā­na­manu­yutto, kaṇṭa­kā­passa­yi­kopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, sāya­tatiya­kampi uda­koro­ha­nā­nu­yoga­manu­yutto viharati—iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpa­na­pari­tāpa­nā­nu­yoga­manu­yutto viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhij­jhā­do­manas­saṃ; vedanāsu … pe … citte … pe … dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhij­jhā­do­manas­saṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadāti. (1)

Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.

Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati …. (2)

Chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti vīriyasamādhi … pe … cittasamādhi … pe … vīmaṃ­sā­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti … pe …. (3)

Saddhindriyaṃ bhāveti … vīriyindriyaṃ bhāveti … satindriyaṃ bhāveti … samādhindriyaṃ bhāveti … paññindriyaṃ bhāveti … pe …. (4)

Saddhābalaṃ bhāveti … vīriyabalaṃ bhāveti … satibalaṃ bhāveti … samādhibalaṃ bhāveti … paññābalaṃ bhāveti … pe …. (5)

Sati­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … vīriya­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pīti­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … passad­dhi­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … samā­dhi­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … upekkhā­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe …. (6)

Sammādiṭṭhiṃ bhāveti … sammāsaṅkappaṃ bhāveti … sammāvācaṃ bhāveti … sammākammantaṃ bhāveti … sammāājīvaṃ bhāveti … sammāvāyāmaṃ bhāveti … sammāsatiṃ bhāveti … sammāsamādhiṃ bhāveti …. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā”ti. (7)

Acelakavaggo chaṭṭho.

Satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ,
Iddhi­pādin­driyena ca;
Balaṃ bojjhaṅgo maggo ca,
Paṭipadāya yojayeti.