Yasmiṃ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo)
Taṇhā yassa na vijjati;
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo,
Vimokkho tassa kīdiso. (1)

Yasmiṃ kāmā na vasantīti yasmiṃ kāmā na vasanti na saṃvasanti na āvasanti na parivasantīti—yasmiṃ kāmā na vasanti. Iccāyasmā todeyyoti. Iccāti padasandhi … pe … padānu­pubba­tā­petaṃ—iccāti. Āyasmāti piyavacanaṃ … pe …. Todeyyoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ … pe … abhilāpoti—iccāyasmā todeyyo.

Taṇhā yassa na vijjatīti taṇhā yassa natthi na atthi na saṃvijjati nupalabbhati ñāṇagginā daḍḍhāti— taṇhā yassa na vijjati.

Kathaṃkathā ca yo tiṇṇoti kathaṃkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—kathaṃkathā ca yo tiṇṇo.

Vimokkho tassa kīdisoti vimokkho tassa kīdiso kiṃsaṇṭhito kiṃpakāro kiṃpaṭibhāgo icchitabboti vimokkhaṃ pucchatīti—vimokkho tassa kīdiso. Tenāha so brāhmaṇo—

“Yasmiṃ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo)
Taṇhā yassa na vijjati;
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo,
Vimokkho tassa kīdiso”ti.

Yasmiṃ kāmā na vasanti, (todeyyāti bhagavā)
Taṇhā yassa na vijjati;
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo,
Vimokkho tassa nāparo. (2)

Yasmiṃ kāmā na vasantīti. Yasminti yasmiṃ puggale arahante khīṇāsave. Kāmāti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā. Yasmiṃ kāmā na vasantīti yasmiṃ kāmā na vasanti na saṃvasanti na āvasanti na parivasantīti—yasmiṃ kāmā na vasanti.

Todeyyāti bhagavāti. Todeyyāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāra­vādhi­vacana­metaṃ … pe … sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti—todeyyāti bhagavā.

Taṇhā yassa na vijjatīti. Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā ­phoṭṭhab­ba­taṇhā dhammataṇhā. Yassāti arahato khīṇāsavassa. Taṇhā yassa na vijjatīti taṇhā yassa natthi na atthi na saṃvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhab­bup­pat­tikā ñāṇagginā daḍḍhāti—taṇhā yassa na vijjati.

Kathaṃkathā ca yo tiṇṇoti kathaṃkathā vuccati vicikicchā. Dukkhe kaṅkhā … pe … chambhitattaṃ cittassa manovilekho. Yoti yo so arahaṃ khīṇāsavo. Kathaṃkathā ca yo tiṇṇoti kathaṃkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—kathaṃkathā ca yo tiṇṇo.

Vimokkho tassa nāparoti natthi tassa aparo vimokkho. Yena vimokkhena vimucceyya vimutto so. Kataṃ tassa vimokkhena karaṇīyanti—vimokkho tassa nāparo. Tenāha bhagavā—

“Yasmiṃ kāmā na vasanti, (todeyyāti bhagavā)
Taṇhā yassa na vijjati;
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo,
Vimokkho tassa nāparo”ti.

Nirāsaso so uda āsasāno,
Paññāṇavā so uda paññakappī;
Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññaṃ,
Taṃ me viyācikkha samantacakkhu. (3)

Nirāsaso so uda āsasānoti nittaṇho so, udāhu sataṇho rūpe āsīsati, sadde … pe … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … kulaṃ … gaṇaṃ … āvāsaṃ … lābhaṃ … yasaṃ … pasaṃsaṃ … sukhaṃ … cīvaraṃ … piṇḍapātaṃ … senāsanaṃ … gilāna­pac­ca­ya­bhesaj­ja­parik­khā­raṃ … kāmadhātuṃ … rūpadhātuṃ … arūpadhātuṃ … kāmabhavaṃ … rūpabhavaṃ … arūpabhavaṃ … saññābhavaṃ … asaññābhavaṃ … nevasaññā­nāsaññā­bhavaṃ … ekavo­kāra­bha­vaṃ … catuvo­kāra­bha­vaṃ … pañca­vo­kāra­bha­vaṃ … atītaṃ … anāgataṃ … paccuppannaṃ … diṭṭha­suta­mu­taviñ­ñātabbe dhamme āsīsati sādiyati pattheti piheti abhijappatīti—nirāsaso so uda āsasāno.

Paññāṇavā so uda paññakappīti. Paññāṇavā soti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī. Uda paññakappīti udāhu aṭṭha­samā­patti­ñāṇena vā pañcā­bhiññā­ñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṃ vā diṭṭhikappaṃ vā kappeti janeti sañjaneti nibbatteti abhi­nib­bat­tetīti—paññāṇavā so uda paññakappī.

Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññanti. Sakkāti sakko bhagavā. Sakyakulā pabbajitotipi sakko. Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko. Tassimāni dhanāni, seyyathidaṃ—saddhādhanaṃ sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ sati­paṭṭhā­na­dhanaṃ sammap­pa­dhā­na­dhanaṃ iddhi­pāda­dhanaṃ indriyadhanaṃ baladhanaṃ boj­jhaṅ­ga­dhanaṃ maggadhanaṃ phaladhanaṃ nib­bā­na­dhananti. Tehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko. Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīna­bhaya­bhe­ravo vigata­loma­haṃ­so­tipi sakko. Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññanti sakka yathāhaṃ muniṃ jāneyyaṃ ājāneyyaṃ vijāneyyaṃ paṭivijāneyyaṃ paṭi­vij­jhey­yanti—muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññaṃ.

Taṃ me viyācikkha samantacakkhūti. Tanti yaṃ pucchāmi yaṃ yācāmi yaṃ ajjhesāmi yaṃ pasādemi. Viyācikkhāti ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbañ­ñu­ta­ñāṇaṃ … pe … tathāgato tena saman­ta­cak­khūti— taṃ me viyācikkha samantacakkhu. Tenāha so brāhmaṇo—

“Nirāsaso so uda āsasāno,
Paññāṇavā so uda paññakappī;
Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññaṃ,
Taṃ me viyācikkha samantacakkhū”ti.

Nirāsaso so na ca āsasāno,
Paññāṇavā so na ca paññakappī;
Evampi todeyya muniṃ vijāna,
Akiñcanaṃ kāmabhave asattaṃ. (4)

Nirāsaso so na ca āsasānoti nittaṇho so. Na so sataṇho rūpe nāsīsati. Sadde … pe … gandhe … diṭṭha­suta­mu­taviñ­ñātabbe dhamme nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti—nirāsaso so na ca āsasāno.

Paññāṇavā so na ca paññakappīti. Paññāṇavāti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī. Na ca paññakappīti aṭṭha­samā­patti­ñāṇena vā pañcā­bhiññā­ñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṃ vā na kappeti diṭṭhikappaṃ vā na kappeti na janeti na sañjaneti na nibbatteti ­nā­bhi­nib­bat­tetīti—paññāṇavā so na ca paññakappī.

Evampi todeyya muniṃ vijānāti. Munīti monaṃ vuccati ñāṇaṃ … pe … saṅga­jāla­maticca so muni. Evampi todeyya muniṃ vijānāti todeyya, evaṃ muniṃ jāna paṭijāna paṭivijāna paṭivijjhāti—evampi todeyya muniṃ vijāna.

Akiñcanaṃ kāmabhave asattanti. Akiñcananti rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ ­ducca­rita­kiñ­ca­naṃ. Yassetāni kiñcanāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippas­sad­dhāni abhab­bup­patti­kāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati akiñcano. Kāmāti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā. Bhavāti dve bhavā—kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo … pe … ayaṃ paṭisandhiko punabbhavo.

Akiñcanaṃ kāmabhave asattanti akiñcanaṃ puggalaṃ kāme ca bhave ca asattaṃ alaggaṃ alaggitaṃ apalibuddhaṃ nikkhantaṃ nissaṭaṃ vippamuttaṃ visaññuttaṃ vimariyā­di­ka­tena cetasā viharantanti—akiñcanaṃ kāmabhave asattaṃ. Tenāha bhagavā—

“Nirāsaso so na ca āsasāno,
Paññāṇavā so na ca paññakappī;
Evampi todeyya muniṃ vijāna,
Akiñcanaṃ kāmabhave asattan”ti.

Saha gāthā­pari­yosānā … pe … satthā me bhante bhagavā, sāvako­ha­masmīti.

Todey­yamā­ṇa­va­pucchā­niddeso navamo.