“Bhante nāgasena, atthi arahato satisammoso”ti? “Vigata­sa­tisam­mosā kho, mahārāja, arahanto, natthi arahantānaṃ satisammoso”ti. “Āpajjeyya pana, bhante, arahā āpattin”ti? “Āma, mahārājā”ti. “Kismiṃ vatthusmin”ti? “Kuṭikāre, mahārāja, sañcaritte, vikāle kālasaññāya, pavārite appavāri­ta­saññāya, anatiritte atirit­ta­saññāyā”ti.

“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—‘ye āpattiṃ āpajjanti, te dvīhi kāraṇehi āpajjanti anādariyena vā ajānanena vā’ti. Api nu kho, bhante, arahato anādariyaṃ hoti, yaṃ arahā āpattiṃ āpajjatī”ti? “Na hi, mahārājā”ti.

“Yadi, bhante nāgasena, arahā āpattiṃ āpajjati, natthi ca arahato anādariyaṃ, tena hi atthi arahato satisammoso”ti? “Natthi, mahārāja, arahato satisammoso, āpattiñca arahā āpajjatī”ti.

“Tena hi, bhante, kāraṇena maṃ saññāpehi, kiṃ tattha kāraṇan”ti? “Dveme, mahārāja, kilesā lokavajjaṃ paṇṇat­ti­vajjañ­cāti. Katamaṃ, mahārāja, lokavajjaṃ? Dasa akusala­kamma­pathā, idaṃ vuccati lokavajjaṃ. Katamaṃ paṇṇattivajjaṃ? Yaṃ loke atthi samaṇānaṃ ananucchavikaṃ ananulomikaṃ, gihīnaṃ anavajjaṃ. Tattha bhagavā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññapeti ‘yāvajīvaṃ anatik­kama­nīyan’ti. Vikālabhojanaṃ, mahārāja, lokassa anavajjaṃ, taṃ jinasāsane vajjaṃ. Bhūta­gāma­vi­kopa­naṃ, mahārāja, lokassa anavajjaṃ, taṃ jinasāsane vajjaṃ. Udake hassadhammaṃ, mahārāja, lokassa anavajjaṃ, taṃ jinasāsane vajjaṃ. Iti evarūpāni evarūpāni, mahārāja, jinasāsane vajjāni, idaṃ vuccati paṇṇattivajjaṃ. Lokavajjaṃ abhabbo khīṇāsavo taṃ ajjhācarituṃ.

Yaṃ kilesaṃ paṇṇattivajjaṃ, taṃ ajānanto āpajjeyya. Avisayo, mahārāja, ekaccassa arahato sabbaṃ jānituṃ, na hi tassa balaṃ atthi sabbaṃ jānituṃ. Anaññātaṃ, mahārāja, arahato itthipurisānaṃ nāmampi gottampi, maggopi tassa mahiyā anaññāto; vimuttiṃyeva, mahārāja, ekacco arahā jāneyya; chaḷabhiñño arahā sakavisayaṃ jāneyya; sabbaññū, mahārāja, tathāgatova sabbaṃ jānātī”ti. “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī”ti.

Khīṇā­sava­sati­sam­mosa­pañho tatiyo.