Milindapañha

Opamma­kathā­pañha

Pathavīvagga

4. Vāyuṅgapañha

“Bhante nāgasena, ‘vāyussa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, vāyu supupphi­ta­va­nasaṇ­ḍan­taraṃ abhivāyati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimutti­vara­kusuma­pupphi­tā­rammaṇa­vanantare ramitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu dhara­ṇī­ruha­pādapa­gaṇe mathayati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ­vananta­ra­gatena saṅkhāre vicinantena kilesā mathayitabbā. Idaṃ, mahārāja, vāyussa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu ākāse carati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lokutta­ra­dham­mesu mānasaṃ sañ­cāra­yi­tab­baṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu gandhaṃ anubhavati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena attano sīla­vara­sura­bhi­gandho anubhavitabbo. Idaṃ, mahārāja, vāyussa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu nirālayo aniketavāsī; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirā­laya­mani­keta­masan­thavena sabbattha vimuttena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—

‘Santhavāto bhayaṃ jātaṃ,
niketā jāyate rajo;
Ani­keta­masan­thavaṃ,
etaṃ ve munidassanan’”ti.

Vāyuṅgapañho catuttho.