Milindapañha

Nigamana

Iti chasu kaṇḍesu bāvīsa­ti­vagga­patimaṇ­ḍitesu dvāsaṭ­ṭhi­adhikā dvesatā imasmiṃ potthake āgatā milindapañhā samattā, anāgatā ca pana dvācattālīsā honti, āgatā ca anāgatā ca sabbā samodhānetvā catūhi adhikā tisatapañhā honti, sabbāva milindapañhāti saṅkhaṃ gacchanti.

Rañño ca therassa ca pucchā­visaj­ja­nāvasāne caturā­sīti­sata­sahas­sa­yojana­bahalā udaka­pariyan­taṃ katvā ayaṃ mahāpathavī chadhā kampittha, vijjullatā nicchariṃsu, devatā dibba­puppha­vassaṃ pavassiṃsu, mahābrahmā sādhu­kāra­madāsi, mahāsa­mudda­kucchi­yaṃ meghat­thani­ta­nigghoso viya mahāghoso ahosi, iti so milindo rājā ca orodhagaṇā ca sirasā añjaliṃ paṇāmetvā vandiṃsu.

Milindo rājā ativiya pamuditahadayo sumathi­ta­māna­hadayo buddhasāsane sāramatino ratanattaye sunikkaṅkho niggumbo nitthaddho hutvā therassa guṇesu pabbajjāsu paṭi­padā­iriyā­pa­thesu ca ativiya pasanno vissattho nirālayo nihata­mānat­tham­bho uddhaṭadāṭho viya bhujagindo evamāha—“sādhu, bhante nāgasena, buddhavisayo pañho tayā visajjito, imasmiṃ buddhasāsane ṭhapetvā dhamma­senā­patiṃ sāri­puttat­theraṃ añño tayā sadiso pañhavisajjane natthi, khamatha, bhante nāgasena, mama accayaṃ, upāsakaṃ maṃ, bhante nāgasena, dhāretha ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan”ti.

Tadā rājā saha balakāyehi nāga­senat­theraṃ payirupāsitvā milindaṃ nāma vihāraṃ kāretvā therassa niyyātetvā catūhi paccayehi nāgasenaṃ koṭisatehi bhikkhūhi saddhiṃ paricari, punapi therassa paññāya pasīditvā puttassa rajjaṃ niyyātetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi, tena vuttaṃ—

“Paññā pasatthā lokasmiṃ,
katā sad­dhammaṭ­ṭhitiyā;
Paññāya vimatiṃ hantvā,
santiṃ papponti paṇḍitā.

Yasmiṃ khandhe ṭhitā paññā,
sati tattha anūnakā;
Pūjā visesassādhāro,
aggo seṭṭho anuttaro;
Tasmā hi paṇḍito poso,
sampassaṃ hitamattano;
­Paññavan­taṃ­bhi­pū­jeyya,
cetiyaṃ viya sādaro”ti.

Laṅkāyaṃ doṇinagare,
vasatā doṇināminā;
Mahātherena lekhitvā,
suṭṭhapitaṃ yathāsutaṃ;
Milin­darāja­pañho ca,
nāga­sena­visaj­janaṃ;
Milindo hi mahāpañño,
nāgaseno supaṇḍito.

Iminā puññakammena,
Ito gacchāmi tussitaṃ;
Mettey­yaṃ­nāgate passe,
Suṇeyyaṃ dhamma­muttamanti.

Milindapañho niṭṭhito.