Paṭi­sam­bhi­dā­magga

1 Mahāvagga

1.10. Maṇ­ḍapeyya­kathā

“Maṇ­ḍapeyya­midaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ. Satthā sammukhībhūto tidhattamaṇḍo. Satthari sammukhībhūte desanāmaṇḍo, paṭiggahamaṇḍo, brahma­cari­ya­maṇḍo”.

Katamo desanāmaṇḍo? Catunnaṃ ariyasaccānaṃ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ, catunnaṃ sati­paṭṭhā­nā­naṃ … pe … catunnaṃ sammap­pa­dhā­nā­naṃ … catunnaṃ iddhipādānaṃ … pañcannaṃ indriyānaṃ … pañcannaṃ balānaṃ … sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ … ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ—ayaṃ desanāmaṇḍo. (1)

Katamo paṭiggahamaṇḍo? Bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā ye vā panaññepi keci viññātāro—ayaṃ paṭiggahamaṇḍo. (2)

Katamo brahma­cari­ya­maṇḍo? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ—sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi— ayaṃ brahma­cari­ya­maṇḍo. (3)

Adhi­mokkha­maṇḍo saddhindriyaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; assaddhiyaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sad­dhindriyassa adhi­mokkha­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā ­vīriyin­driyassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā satindriyassa upaṭṭhā­na­maṇḍaṃ pivatīti— maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samā­dhindriyassa avik­khepa­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Dassanamaṇḍo paññindriyaṃ, avijjā kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā paññindriyassa dassanamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; assaddhiyaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā saddhābalassa assaddhiye akampiyamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā vīriyabalassa kosajje akampiyamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā satibalassa pamāde akampiyamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samādhibalassa uddhacce akampiyamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ, avijjā kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā paññābalassa avijjāya akampiyamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ.

Upaṭṭhānamaṇḍo sati­sam­boj­jhaṅgā, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sati­sam­boj­jhaṅ­gassa upaṭṭhā­na­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Pavicayamaṇḍo dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo, avijjā kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅ­gassa pavicayamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriya­sam­boj­jhaṅgo, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā vīriya­sam­boj­jhaṅ­gassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Pharaṇamaṇḍo pīti­sam­boj­jhaṅgo, pariḷāho kasaṭo; pariḷāhaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā pīti­sam­boj­jhaṅ­gassa pharaṇamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Upasamamaṇḍo passad­dhi­sam­boj­jhaṅgo, duṭṭhullaṃ kasaṭo; duṭṭhullaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā passad­dhi­sam­boj­jhaṅ­gassa upasamamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samā­dhi­sam­boj­jhaṅgo, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samā­dhi­sam­boj­jhaṅ­gassa avik­khepa­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Paṭi­saṅ­khā­na­maṇḍo upekkhā­sam­boj­jhaṅgo, appaṭisaṅkhā kasaṭo; appaṭisaṅkhaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā upekkhā­sam­boj­jhaṅ­gassa paṭi­saṅ­khā­na­maṇḍaṃ pivatīti— maṇḍapeyyaṃ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi, micchādiṭṭhi kasaṭo; micchādiṭṭhiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammādiṭṭhiyā dassanamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Abhini­ropa­na­maṇḍo sammāsaṅkappo, micchāsaṅkappo kasaṭo; micchā­saṅkap­paṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sam­māsaṅkap­passa abhini­ropa­na­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Pariggahamaṇḍo sammāvācā, micchāvācā kasaṭo; micchāvācaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāvācāya parig­gaha­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Samuṭṭhā­na­maṇḍo sammākammanto, micchākammanto kasaṭo; ­micchā­kam­mantaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammā­kamman­tassa samuṭṭhā­na­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Vodānamaṇḍo sammāājīvo, micchāājīvo kasaṭo; micchāājīvaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāājīvassa vodānamaṇḍaṃ pivatīti— maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo sammāvāyāmo, micchāvāyāmo kasaṭo; micchāvāyāmaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāvāyāmassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati, micchāsati kasaṭo; micchāsatiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāsatiyā upaṭṭhā­na­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi, micchāsamādhi kasaṭo; micchāsamādhiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammā­samā­dhissa avik­khepa­maṇḍaṃ pivatīti—maṇḍapeyyaṃ.

Atthi maṇḍo, atthi peyyaṃ, atthi kasaṭo. Adhi­mokkha­maṇḍo saddhindriyaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Dassanamaṇḍo paññindriyaṃ, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ.

Upaṭṭhānamaṇḍo sati­sam­boj­jhaṅgo, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Pavicayamaṇḍo dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriya­sam­boj­jhaṅgo, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Pharaṇamaṇḍo pīti­sam­boj­jhaṅgo, pariḷāho kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Upasamamaṇḍo passad­dhi­sam­boj­jhaṅgo, duṭṭhullaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samā­dhi­sam­boj­jhaṅgo, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Paṭi­saṅ­khā­na­maṇḍo upekkhā­sam­boj­jhaṅgo, apaṭisaṅkhā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi, micchādiṭṭhi kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Abhini­ropa­na­maṇḍo sammāsaṅkappo, micchāsaṅkappo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Pariggahamaṇḍo sammāvācā, micchāvācā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Samuṭṭhā­na­maṇḍo sammākammanto, micchākammanto kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Vodānamaṇḍo sammāājīvo, micchāājīvo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso— idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo sammāvāyāmo, micchāvāyāmo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati, micchāsati kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi, micchāsamādhi kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso—idaṃ peyyaṃ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi … abhini­ropa­na­maṇḍo sammāsaṅkappo … pariggahamaṇḍo sammāvācā … samuṭṭhā­na­maṇḍo sammākammanto … vodānamaṇḍo sammāājīvo … paggahamaṇḍo sammāvāyāmo … upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati … avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi.

Upaṭṭhānamaṇḍo sati­sam­boj­jhaṅgo … pavicayamaṇḍo dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo … paggahamaṇḍo vīriya­sam­boj­jhaṅgo … pharaṇamaṇḍo pīti­sam­boj­jhaṅgo … upasamamaṇḍo passad­dhi­sam­boj­jhaṅgo … avikkhepamaṇḍo samā­dhi­sam­boj­jhaṅgo … paṭi­saṅ­khā­na­maṇḍo upekkhā­sam­boj­jhaṅgo.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ … kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ … pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ … uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ … avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ.

Adhi­mokkha­maṇḍo saddhindriyaṃ … paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ … upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ … avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ … dassanamaṇḍo paññindriyaṃ.

Ādhipa­teyyaṭ­ṭhena indriyā maṇḍo, akampiyaṭṭhena balā maṇḍo, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā maṇḍo, hetuṭṭhena maggo maṇḍo, upaṭṭhā­naṭ­ṭhena satipaṭṭhānā maṇḍo, padahanaṭṭhena sammappadhānā maṇḍo, ijjhanaṭṭhena iddhipādā maṇḍo, tathaṭṭhena saccā maṇḍo, avik­khepaṭ­ṭhena samatho maṇḍo, anu­passa­naṭ­ṭhena vipassanā maṇḍo, ekarasaṭṭhena sama­tha­vi­passanā maṇḍo, anativat­ta­naṭ­ṭhena yuganaddhā maṇḍo, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi maṇḍo, avik­khepaṭ­ṭhena cittavisuddhi maṇḍo, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi maṇḍo, muttaṭṭhena vimokkho maṇḍo, paṭi­vedhaṭ­ṭhena vijjā maṇḍo, paric­cā­gaṭ­ṭhena vimutti maṇḍo, ­samuc­chedaṭ­ṭhena khaye ñāṇaṃ maṇḍo, paṭippas­sad­dhaṭ­ṭhena anuppāde ñāṇaṃ maṇḍo, chando mūlaṭṭhena maṇḍo, manasikāro samuṭṭhā­naṭ­ṭhena maṇḍo, phasso ­samo­dhānaṭ­ṭhena maṇḍo, vedanā samo­sara­ṇaṭ­ṭhena maṇḍo, samādhi pamukhaṭṭhena maṇḍo, sati ādhipa­teyyaṭ­ṭhena maṇḍo, paññā tadutta­raṭ­ṭhena maṇḍo, vimutti sāraṭṭhena maṇḍo, amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena maṇḍoti.

Maṇ­ḍapeyya­kathā niṭṭhitā.
Catut­tha­bhā­ṇavāro.

Mahāvaggo paṭhamo.

Tassuddānaṃ

Ñāṇadiṭṭhī ca assāsā,
indriyaṃ vimokkha­pañcamā;
Gati­kamma­vi­pallāsā,
maggo maṇḍena te dasāti.

Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo paṭhamo pavaro varavaggoti.