Sāvatthi­nidānaṃ. “ Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā. Katame satta? Sati­sam­boj­jhaṅgo, dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo, vīriya­sam­boj­jhaṅgo, pīti­sam­boj­jhaṅgo, passad­dhi­sam­boj­jhaṅgo, samā­dhi­sam­boj­jhaṅgo, upekkhā­sam­boj­jhaṅgo—ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā”.

Bojjhaṅgāti kenaṭṭhena bojjhaṅgā? Bodhāya saṃvattantīti—bojjhaṅgā. Bujjhantīti— bojjhaṅgā. Anubujjhantīti—bojjhaṅgā. Paṭi­buj­jhantīti—bojjhaṅgā. Sambujjhantīti—bojjhaṅgā. (1)

Bujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anu­buj­jha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, paṭi­buj­jha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, sam­buj­jha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā. (2)

Bodhentīti—bojjhaṅgā. Anubodhentīti—bojjhaṅgā. Paṭibodhentīti—bojjhaṅgā. Sambodhentīti—bojjhaṅgā. (3)

Bodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anu­bodha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, paṭi­bodha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, sam­bodha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā. (4)

Bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anu­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, paṭi­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, sam­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā. (5) (Pañca­ma­catuk­kaṃ)

Buddhi­labha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, buddhi­paṭi­labha­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā, buddhi­ropanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, buddhi­abhi­ropanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, buddhi­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, buddhi­sam­pāpa­naṭ­ṭhena bojjhaṅgā. (Chakkaṃ)

2.3.1. Mūla­mūlakā­di­dasaka

Mūlaṭṭhena bojjhaṅgā, mūla­cari­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, mūla­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (1)

Hetuṭṭhena bojjhaṅgā, hetu­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, hetu­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (2)

Paccayaṭṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, pac­ca­ya­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (3)

Visuddhaṭṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, visud­dhi­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (4)

Anavajjaṭṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­cari­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anavaj­ja­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (5)

Nekkham­maṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, nekkham­ma­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (6)

Vimuttaṭṭhena bojjhaṅgā, vimutti­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vimutti­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (7)

Anāsavaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­cariyaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, anāsa­va­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (8)

Vivekaṭṭhena bojjhaṅgā, vive­ka­cari­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, viveka­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (9)

Vosaggaṭṭhena bojjhaṅgā, vosag­ga­cari­yaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­parig­gahaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­pari­vāraṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­pari­pākaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­paṭi­sam­bhi­dā­pāpanaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vaṭ­ṭhena bojjhaṅgā, vosagga­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhā­vap­pattā­nampi bojjhaṅgā. (10)

Mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Visuddhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anavajjaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nekkhammaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Mūla­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Hetu­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Pac­ca­ya­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Visud­dhi­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anavaj­ja­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nekkham­ma­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vimutti­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Anāsa­va­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vive­ka­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vosag­ga­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Mūla­parig­gahaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … vosagga­parig­gahaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūla­pari­vāraṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … vosagga­pari­vāraṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūla­pari­pūra­ṇaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā … pe … vosagga­pari­pūraṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūlapa­ri­pākaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … vosagga­pari­pākaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūla­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … vosagga­paṭi­sam­bhi­daṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūla­paṭi­sam­bhi­dā­pā­panaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā … pe … vosagga­paṭi­sam­bhi­dā­pā­panaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Mūla­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … vosagga­paṭi­sam­bhi­dāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe ….

Pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pari­pūra­ṇaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Avisāraṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anāvilaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Aniñjanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekat­tu­paṭṭhā­na­vasena cittassa ṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pahānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Santaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paṇītaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Taraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Animittaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Appa­ṇihitaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Suññataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anativat­ta­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Yuganad­dhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ādhipa­teyyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā.

Samathassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vipassanāya anu­passa­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Sama­tha­vi­passa­nā­naṃ ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Yuganaddhassa anativat­ta­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Sikkhāya samādānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ārammaṇassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Līnassa cittassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Uddhatassa cittassa niggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ubho­vi­sud­dhā­naṃ ajjhupekkha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Visesā­dhi­gamaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Uttari paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saccā­bhisa­mayaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nirodhe patiṭ­ṭhā­pakaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Sad­dhindriyassa adhi­mokkhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … paññindriyassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Sati­sam­boj­jhaṅ­gassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … upekkhā­sam­boj­jhaṅ­gassa paṭi­saṅ­khā­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … sammā­samā­dhissa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Indriyānaṃ ādhipa­teyyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Balānaṃ akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Maggassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Sati­paṭṭhā­nā­naṃ upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Sammap­pa­dhā­nā­naṃ padahanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Iddhipādānaṃ ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saccānaṃ tathaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Payogānaṃ paṭippas­sad­dhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Phalānaṃ ­sacchi­kiriyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Vitakkassa abhini­ropa­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vicārassa upavicāraṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pītiyā pharaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Sukhassa abhisan­da­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā.

Āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Abhiññāya ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Pariññāya tīraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pahānassa pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Bhāvanāya ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Sacchikiriyāya phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Khandhānaṃ khandhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dhātūnaṃ dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Āyatanānaṃ āyatanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Cittaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cit­tānanta­ri­yaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Cittassa vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Cittassa paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa vatthuṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa bhūmaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Cittassa cariyaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa gataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa abhi­nīhā­raṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Cittassa nissaraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Ekatte āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. () Ekatte ­pak­khan­danaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte pasīdanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte santiṭ­ṭhanaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte vimuccanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte etaṃ santanti passanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte yānīkataṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte vatthu­ka­taṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte anuṭṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte paricitaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte susamārad­dhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte pari­pūra­ṇaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte samodhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte adhiṭṭhā­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte āsevanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte bhāvanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte bahu­līkam­maṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte susamug­ga­taṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte suvimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte bujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte anu­buj­jha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte paṭi­buj­jha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte sam­buj­jha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte bodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte anu­bodha­naṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte paṭi­bodha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte sam­buj­jha­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte anu­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte paṭi­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte sam­bodhi­pak­khi­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte jotanaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ekatte ujjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte anujotanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte paṭi­jo­tanaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ekatte sañjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Patāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Virocanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Kilesānaṃ santāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Amalaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Vimalaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nimmalaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Samaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Samayaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vive­ka­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Virāgaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Virā­ga­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Niro­dha­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vosag­ga­cari­yaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Vimutti­cariyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Chandaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Chandassa pādaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa adhi­mokkhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Chandassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Vīriyaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … cittaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā … pe … vīmaṃsaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya pādaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya adhi­mokkhaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Dukkhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Dukkhassa saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dukkhassa santāpaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dukkhassa vipari­ṇāmaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Samudayaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Samudayassa āyūhanaṭṭhaṃ … nidānaṭṭhaṃ … saññogaṭṭhaṃ … palibodhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṃ … vivekaṭṭhaṃ … asaṅkhataṭṭhaṃ … amataṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Maggaṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Maggassa niyyānaṭṭhaṃ … hetuṭṭhaṃ … dassanaṭṭhaṃ … ādhipa­teyyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Tathaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anattaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saccaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Abhi­jāna­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pari­jāna­naṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Dhammaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. ­Sacchi­kiriyaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Abhisa­mayaṭ­ṭhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā.

Nekkhammaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Abyāpādaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ālokasaññaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Avikkhepaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dhamma­va­vatthā­naṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ñāṇaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Pāmojjaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paṭhamaṃ jhānaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … arahattamaggaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Arahat­ta­phala­samā­pattiṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā.

Adhi­mokkhaṭ­ṭhena saddhindriyaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … dassanaṭṭhena paññindriyaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Upaṭṭhā­naṭ­ṭhena sati­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … paṭi­saṅ­khā­naṭ­ṭhena upekkhā­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā … pe … avik­khepaṭ­ṭhena sammāsamādhiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ādhipa­teyyaṭ­ṭhena indriyaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Akampiyaṭṭhena balaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Hetuṭṭhena maggaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Upaṭṭhā­naṭ­ṭhena satipaṭṭhānaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Padahanaṭṭhena sammappadhānaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Tathaṭṭhena saccaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Avik­khepaṭ­ṭhena samathaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anu­passa­naṭ­ṭhena vipassanaṃ … pe … ekarasaṭṭhena sama­tha­vi­passa­naṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Anativat­ta­naṭ­ṭhena yuganaddhaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Avik­khepaṭ­ṭhena cittavisuddhiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhena diṭṭhi­vi­sud­dhiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Muttaṭṭhena vimokkhaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Paṭi­vedhaṭ­ṭhena vijjaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paric­cā­gaṭ­ṭhena vimuttiṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā. ­Samuc­chedaṭ­ṭhena khaye ñāṇaṃ bujjhantīti— bojjhaṅgā. Paṭippas­sad­dhaṭ­ṭhena anuppāde ñāṇaṃ bujjhantīti—bojjhaṅgā.

Chandaṃ mūlaṭṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Manasikāraṃ samuṭṭhā­naṭ­ṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Phassaṃ ­samo­dhānaṭ­ṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vedanaṃ samo­sara­ṇaṭ­ṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Samādhiṃ pamukhaṭṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Satiṃ ādhipa­teyyaṭ­ṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Paññaṃ tadutta­raṭ­ṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Vimuttiṃ sāraṭṭhena bujjhantīti—bojjhaṅgā. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pari­yosānaṭ­ṭhena bujjhantīti— bojjhaṅgā.

Sāvatthi­nidānaṃ. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi—“āvuso bhikkhavo”ti. “Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca—

“Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. Katame satta? Sati­sam­boj­jhaṅgo, dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo … pe … upekkhā­sam­boj­jhaṅgo—ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇ­ha­samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇ­ha­samayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhan­hika­samayaṃ … pe … sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Sati­sam­boj­jhaṅgo iti ce me, ‘āvuso, hoti, appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi. Dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅgo … pe … upekkhā­sam­boj­jhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.

Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rāja­mahā­mattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇ­ha­samayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇ­ha­samayaṃ pārupeyya. Yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhan­hika­samayaṃ … pe … sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇ­ha­samayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇ­ha­samayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhan­hika­samayaṃ … pe … sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Sati­sam­boj­jhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi … pe … upekkhā­sam­boj­jhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi”.

2.3.2. Suttan­ta­niddesa

Kathaṃ sati­sam­boj­jhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā sati­sam­boj­jhaṅgo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato yāvatā acci tāvatā vaṇṇo, yāvatā vaṇṇo tāvatā acci. Evameva yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā sati­sam­boj­jhaṅgo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ appamāṇo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Pamāṇabaddhā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā appamāṇo nirodho acalaṭṭhena asaṅ­kha­taṭ­ṭhena. Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā appamāṇo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ susamāraddho iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Visamā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā, samadhammo nirodho santaṭṭhena paṇītaṭṭhena. Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā susamāraddho iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ “tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī”ti pajānāmi; sacepi cavati “idappaccayā cavatī”ti pajānāmi? Katihākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati? Katihākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo cavati? Aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati. Aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo cavati.

Katamehi aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati? Anuppādaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, uppādaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, appavattaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, pavattaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, animittaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, nimittaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, nirodhaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, saṅkhāre anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati—imehi aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati.

Katamehi aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo cavati? Uppādaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, anuppādaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, pavattaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, appavattaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, nimittaṃ āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, animittaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, saṅkhāre āvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati, nirodhaṃ anāvajjitattā sati­sam­boj­jhaṅgo cavati—imehi aṭṭhahākārehi sati­sam­boj­jhaṅgo cavati. Evaṃ “tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī”ti pajānāmi. Sacepi cavati, “idappaccayā me cavatī”ti pajānāmi … pe ….

Kathaṃ upekkhā­sam­boj­jhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato yāvatā acci tāvatā vaṇṇo, yāvatā vaṇṇo tāvatā acci. Evameva yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo iti ce hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgo? Pamāṇabaddhā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā appamāṇo nirodho acalaṭṭhena asaṅ­kha­taṭ­ṭhena. Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgo? Visamā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā samadhammo nirodho santaṭṭhena paṇītaṭṭhena. Yāvatā nirodhū­paṭṭhāti tāvatā susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgo.

Kathaṃ “tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī”ti pajānāmi; sacepi cavati “idappaccayā me cavatī”ti pajānāmi? Katihākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati? Katihākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati? Aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati. Aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati.

Katamehi aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati? Anuppādaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, uppādaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, appavattaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, pavattaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, animittaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, nimittaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, nirodhaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati, saṅkhāre anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati—imehi aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo tiṭṭhati.

Katamehi aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati? Uppādaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, anuppādaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, pavattaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, appavattaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, nimittaṃ āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, animittaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, saṅkhāre āvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati, nirodhaṃ anāvajjitattā upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati—imehi aṭṭhahākārehi upekkhā­sam­boj­jhaṅgo cavati. Evaṃ “tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī”ti pajānāmi; sacepi cavati, “idappaccayā me cavatī”ti pajānāmi.

Bojjhaṅgakathā niṭṭhitā.