Mahāvastu
12. The Fifth Bhūmi
evam ukte āyuṣmān mahākāśyapo āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam etad uvāca || bho jinaputra bodhisatvā avaivartikā caturthībhūmito ye paṃcamāṃ bhūmiṃ saṃkrāmanti teṣāṃ katamaṃ sandhicittaṃ bhavatīti || evam ukte āyuṣmān mahākātyāyana āyuṣmantaṃ mahākāśyapam uvāca || ādīptāṃ sarvabhavāṃ paśyanti rāgadveṣamohebhyaḥ | aśaraṇyaṃ nirānandaṃ sandhicittaṃ catuḥpaṃcamānantaraṃ bhavatīti ||
evam ukte āyuṣmān mahākāśyapa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam uvāca || ye punar bho jinaputra samyaksaṃbuddhena bhagavatā paṃcamāyāṃ bhūmau samyaksaṃbuddhāḥ pūjitās teṣāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ kāni nāmāni gotrāṇi kevattā śrāvakasannipātā kevattikā prabhā kevattikam āyuḥpramāṇam iti || evam ukte āyuṣmān mahākātyāyana āyuṣmantaṃ mahākaśyapaṃ gāthābhiḥ adhyabhāṣi ||
śākyamuni nāma jinavaro abhūṣi vaśibhūtakoṭiparivāro |
vyāmaprabho girighano kanakagirinibho nihataśatruḥ ||ṣaḍvarṣasahasrāṇi āyuḥ puruṣottamasya tatkālaṃ |
nāmaṃ tasya yaśavrato abhūṣi atisundaro buddho ||gotreṇa gautamo ’sau ayaṃ ca bhagavān tadāsi śreṣṭhisuto |
yvāgūdānaṃ datvā buddhapramukhe kṛtā praṇidhiḥ ||yaṃ maye kuśalam upacitaṃ saṃśliṣya saṃghe arhante dattvā |
tena paramārthadarśī bhaveyam akhilaṃ mamaṃ puṇyaṃ ||antim’ avataraṇagāmī sundaro sudarśano nāma narasiṃhaḥ |
bhāradvājasagotro prabhā ca daśayojanā tasya ||vaśibhūtānāṃ koṭī parivāro tasya satvasārasya |
daśavarṣasahasrāṇi āyuḥ tada māradamakasya ||rājā ca cakravartī abhūṣi dharaṇīṃdharo ti nāmena |
so taṃ jinaṃ sudarśanaṃ saśiṣyasaṃghaṃ idam uvāca ||sarvaṃ hitopadhānaṃ ahaṃ ti demi iti paṇḍito avacī |
evaṃ ca bhaveyam ahaṃ praṇidhesi paraṃ praṇidhi rājā ||jarāmaraṇasya sāgaragatāṃ alīno janatāṃ tāreyyaṃ |
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
anupahatakuśalamūlo abhūṣi bhagavāṃ nareśvaro nāma |
gotreṇa ca vāsiṣṭho ābhā daśayojanā tasya ||vaśibhūtānāṃ koṭī parivāro tasya dvādaśa āsi |
nava ca varṣasaharāṇi manujāna tadā abhūṣy āyuḥ ||rājā ca cakravartī abhūṣi aparājito ti nāmena |
so daśabalaṃ narendraṃ prasannacitto idam uvāca ||saptaratanāṅgacitrā imāṃ anekaratanasampattīyo |
śīti catur uttarā tava vibhū vihārān ahaṃ demi ||so taṃ dānaṃ dattvā tasmiṃ nareśvarake anupraṇidhiṃ |
praṇidhesi evaṃ bhaveyam adhigaccheyaṃ jinabalāni ||vijayo nāma amātyo abhūṣi pūrvaṃ jinaḥ suprabho nāma |
gotreṇa kāśyapo ’sau prabhā ca daśayojanā tasya ||tasya ca śiṣyasaṃgho aṣṭādaśa koṭī dhutarajānāṃ |
viṃśan narāṇa āyuḥ varṣasahasrāṇi tatkālaṃ ||so vandya jinavaraṃ taṃ vijayo nimantrayī bhavanirghātiṃ |
adhivāsayati daśabalo atha vijayo harṣito āsi ||agreṇa praṇītena ca adhigatasvādena bhakṣyabhojyena |
saṃntarpayitvānugataṃ praṇidhesi tadā anupraṇidhiṃ ||so ’ham api bhaveyam evaṃ naravaramahito naramaruṇa hitakaro|
tenāpi nāyakavaro daśabalo bhave vādiśārdūlo ||āsīt pūrvaṃ buddhas tathāgato ratanaparvato nāma |
gotreṇa gautamo ’sau prabhā ca daśayojanā tasya ||triṃśat manuṣyakoṭyo parivāro āsi dāntacittānāṃ |
varṣasahasrāṇi viṃśaṃ āyuḥ tadāsi manuṣyāṇāṃ ||rājā ca cakravartī abhūṣi tatkālam acyuto nāma |
jinakramāṇi nipīḍiya idam avaci varaṃ naramarūṇāṃ ||prāsādasahasrāṇi mahyaṃ naranāgā caturaśītiṃ |
tāni samalaṃkṛtāni saśiṣyasaṃghasya ahaṃ demi ||adhivāsanāṃ viditvā rājā + + + + + + prītamano |
anupraṇidhiṃ praṇidhesi purato varalakṣaṇadharasya ||kuśalena anena ahaṃ kuśalopacitavarāṇāṃ caritānāṃ |
durantakavīryakarmo bhaveya nātho anāthānāṃ ||gaganatalavimalacitto saṃbuddho kanakaparvato nāma |
abhūṣi naratāmahito kauṇḍinyo nāma gotreṇa ||tasya śubhakarmajātā śarīraprabhā abhū yojanāni ṣaṭ* |
paṃca vaśībhūtānāṃ koṭīyo ca parivāro ’sya ||daśa ṣaḍvarṣā āyuṃ tadā abhūṣi manujānāṃ ca caturdaśa sahasrāṇi |
varṣāṇāṃ saptatriṃśa varṣasahasrāṇi ityeva ||āsi tada cakravartī rājā priyadarśano ti nāmena |
saptaratanadyutīmān* caturdvīpaḥ pṛthivipālo ||so kanakavarṇaparvataṃ saṃbuddhaṃ kramavareṣu nipatitvā |
yācati sāmātyagaṇo muktāhārāntapuro prāha ||mama nagaranigamabharitaṃ rājyaṃ caturo mahādhanadvīpāḥ |
tān tava dadāmi vīrā saśiṣyasaṃghasya nirapekṣaḥ ||yad bhojanaṃ ṛṣīṇāṃ yad vastraṃ yā ca oṣadhividhīyo |
yāni śayanāsanāni ca prāsādavare tathā yeva ||niḥsṛṣṭam eva sarvaṃ paribhojyaṃ yasya dvādaśākāraṃ |
mama pravararūpadhāri anukampārthaṃ kuruhi karuṇāṃ ||etad dattvā dānaṃ so pārthivalambako anupraṇidhiṃ |
praṇidhesi prītimānaso purato saṃpūrṇakuśalasya ||paramārthaṃ śūkṣmadarśi vaiśāradyavarapāramiprāptaḥ |
tenāhaṃ nāyakavaro bhaveya sarvopadhikṣayakaro ||dvātriṃśalakṣaṇadharo bhagavān nāmena puṣpadanto ti |
abhūt paramārthadarśi vatso gotreṇa saṃbuddho ||tasyāpi yojanāni nava śarīraprabhā jinapravarasya |
vaśibhūtakoṭiyo catustriṃśad daśabale samanubaddhāḥ ||paṃcāśaṃ ca abhūṣi varṣasahasrāṇi āyuḥparimāṇaṃ |
manujāna evaṃ na vimati kāryā tatropadeśasmiṃ ||pārthivo caiva narapatī taṃ kālaṃ āsi durjayo nāma |
apagamya puṣpadantaṃ vandati pādāṃ saparivāraḥ ||kṛtakarapuṭo prasannaḥ naraprabho puṣpadantam idam āha |
adhivāsayatu me daśabalo saptāhaṃ bhojanavidhānaṃ ||adhivāsanaṃ viditvā rājāsya durjayarddhi bala eva |
chādayati medinitalaṃ suvarṇapaṭṭehi rucirehi ||tatra ratanāmayāni vinikṣipati āsanāni citrāṇi |
bhojanavidhiṃ ca citrāṃ sthāpayati sugandhipratyagrāṃ ||saptaratanāmayāni chatrāṇi naramarūṇāṃ aṣṭaśataṃ |
dhārenti bhūṣaṇadharā citrābharaṇadhāriṇo puruṣā ||evaṃ ekaikasya vaśibhūtasya dhārenti hṛdimano |
chatraratanaṃ vicitraṃ śaśiśaṃkhatalopamaṃ vimalaṃ ||santarpayitva rājā saparivāraṃ puṣpasāhvayaṃ sugataṃ |
atha manasā praṇidheti tadā va so taṃ anupraṇidhiṃ ||tvam iva-m-ahaṃ saṃbuddho dharmaṃ prakāśayeya naramarūṇāṃ |
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
dvātriṃśallakṣaṇadharo nāmena lalitavikramo saṃbuddho |
āsi bhagavāṃ bhavanudo vāsiṣṭhagotro dhutakileśo ||tasya ca svaśarīrajātā prabhā abhū yojanāni triṃśa duve |
vaśibhūtakoṭiyo ca triṃśa naravarasya parivāro ||āyuṃ tadā narāṇāṃ varṣasahasrāṇi āsi caturaśītiṃ |
rājā ca tadā āsī caturaṃgabalo priyo manāpo ||prāsādakoṭiyo ca catvāriṃśaṃ anekaratanānāṃ |
kārayati bhūmipālo pravaraṃ ekaṃ ca prāsādaṃ ||śayyāsanaṃ ca vipulaṃ kārayate pārthivo nirupavadyaṃ |
bhojanagilānapraccayam ṛṣiyogyaṃ sanniveśeti ||bhagavato niryātitvā saśiṣyasaṃghasya so anupraṇidhiṃ |
praṇidheti hṛṣṭacitto rājā purato daśabalasya ||durlabhasadṛśo asamaḥ daśabalo ca jarāmaraṇavimatimathano |
bhaveyaṃ śreṣṭho naramaruṇāṃ kugaṇīgaṇavacanamathano ||dvātriṃśalakṣaṇadharo bhagavāṃ āsī mahāyaśo nāma |
gotreṇa kāśyapo so vistīrṇayaśo amitakīrtiḥ ||śarīrabhāsā tasya paṃcāśaṃ yojanāni puṇyavato |
vaśibhūtakoṭiyo ca tasyāsī paṃcapaṃcāśaṃ ||varṣasahasrāṇi tadā caturaśītiṃ āyuḥparimāṇaṃ |
āsi tadā manujānāṃ caturguṇa eṣa caturaśīti ||rājā tadā abhūṣī nāmena so mṛgapatisvaro nāma |
cāturdvīpādhipatir vipulabalavaro ajitacakro ||so ratnaskandhaśākhāṃ vanakhaṇḍāṃ yojanāni ṣaṇṇavati |
kārāpayi bhūmipati pravarāṃ varavastrasaṃchannāṃ ||vaiḍūryamaṇitalāṃ ca kṛtvāna vasudhāṃ vibhūṣaṇavicitrāṃ |
aguruvaradhūpagandhāṃ sugandhapuṣpāvakīrṇatalāṃ ||taṃ tatra vādisiṃhaṃ ṛṣabhaṃ so bhojanena saptāhaṃ |
tarpayati bhūmipālo prasannacitto praṇītena ||taṃ suravaravana-upamaṃ tato vanaṃ tasya satvasārasya |
niryātayati prasanno divāvihāraṃ daśabalasya ||dattvā sa rājā + + + mahāyaśasya saśiṣyasaṃghasya |
rājā udagracitto praṇidheti tadā anupraṇidhiṃ ||bahujanamahito svayaṃbhu ananyaneyo bhaveya sarvajño |
kuśalena hi me tena tathāgatabalo vibhū bhomi ||vipulabalapuṇyakośo nayānayajño jino ratanacūḍo |
āsi abhinīlanetro nirupamaguṇasaṃcayo dhīro ||tasya ca prabhā śarīre yojanaśatavistarā samantena |
bhāradvājasagotro sa sarvadarśī tadā āsi ||tasya saṃgho āsī navanavati koṭiyī dhūtarajānāṃ |
varṣāṇāṃ ca sahasrāṇi caturāśītiṃ tadā āyuṃ ||rājā tada cakravarti abhūṣi cāturdvīpo mahisthāmo |
nāmena maṇiviṣāṇo śāsati dharmeṇa yo janatāṃ ||dvānavati koṭinayutāṃ prāsādānām anekarūpāṇāṃ |
kārayati bhūmipālo taṃ ratanajinaṃ samuddiśya ||so pravarakāñcananibhaṃ naramarugaṇasatkṛtaṃ ratanacūḍaṃ |
bhojayati saparivāraṃ varṣāṇi daśa aviśrāmaṃ ||prathamadivasaṃ ca sugataṃ bhojetvā sārdhaṃ śiṣyasaṃghena |
niryāteti naravaro prāsādavarāṃ guṇadharasya ||so taṃ dānaṃ datvā tasya mahāpudgalasya rājavaro |
anupraṇidheti praṇidhiṃ prasannacitto jinasakāśaṃ ||ucchinnamohajālo prasannacitto asaṃgapratibhāno |
tāreyya sarvajanatāṃ saṃsāramahārṇave patitāṃ ||evam eva aprameyā paṃcamyāṃ bhūmiyāṃ puruṣasiṃhāḥ |
pratyekajinā tathāpi śaikṣāśaikṣā ca jinaputrāḥ ||saṃpūjitā bhagavatā ime tathānye tathāgatāḥ sarve |
samupacita kuśalamūlaṃ arthe jagatasya sarvasya ||
evam ukte āyuṣmān mahākāśyapa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam uvāca || ye bho jinaputra bodhisatvā bodhāye praṇidhenti te katibhir ākāraiḥ pañcamāyāṃ bhūmau vartamānāḥ ṣaṣṭhāyāṃ bhūmau vivartanti || evam ukte āyuṣmān mahākātyāyanaḥ āyuṣmantaṃ mahākāśyapam uvāca || caturbhi bho jinaputra ākārair dhutadharmadhara bodhisatvā bodhāye ye praṇidhenti paṃcamāyāṃ bhūmau vartamānāḥ ṣaṣṭhyāṃ bhūmau vivartanti || katamehi caturhi || samyaksaṃbuddhānuśāsane pravrajitvā yogācārehi sārdhaṃ sambhuvaṃ kurvanti | aṣṭamake dhutavedanāgṛddhā bhāvanā uttrasanti | śamathavipaśyanābhāvanābahulāś ca abhīkṣṇaṃ viharanti | ālaṃbaṇālaṃbaṇacittaṃ hetuśo parikalpenti || ye hi keci bho dhutadharmadhara bodhisatvā bodhāya praṇidhento paṃcamāyāṃ bhūmau vartamānā ṣaṣṭhyāṃ bhūmau vivartanti sarve te imehi caturhi ākārehi vivartensuḥ vivartanti vivartiṣyanti vā ||
ity eṣā paṃcamī bhūmī vyākṛtā saṃnidarśitā |
teṣāṃ bahuvidhapuṇyānāṃ bodhisatvāna māriṣa iti ||
iti śrīmahāvastu-avadāne paṃcamī bhūmiḥ samāptā ||