Mahāvastu
18. Attributes of the Buddhas
ity api bahuguṇasaṃpannā samyaksaṃbuddhā iti ||
bodhimūlam upagamya cāprāptāyāṃ sarvākārajñatāyāṃ paṃcacakṣusamanvāgatā bhavanti || evam ukte āyuṣmān mahākāśyapa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam uvāca || vistareṇa bho jinaputra paṃca cakṣūṇi parikīrtaya avahitaśrotā devamanuṣyasaṃkulā pariṣā sarvabhūtagaṇā iti || evam ukte āyuṣmān mahākātyāyana āyuṣmantaṃ mahākāśyapam uvāca || paṃca imāni bho dhutadharmadhara samyaksaṃbuddhānāṃ cakṣūṇi bhavanti || katamāni paṃca || mānsacakṣuḥ divyacakṣuḥ prajñācakṣuḥ dharmacakṣuḥ buddhacakṣuḥ || imāni bho dhutadharmadhara paṃca cakṣūṇi samyaksaṃbuddhānāṃ bhavanti asādhāraṇāni pratyekabuddhebhyaḥ arhantebhyaḥ śaikṣebhyaḥ sarvabālapṛthagjanebhya iti || tatra bho dhutadharmadhara mānsacakṣus tathāgatānāṃ || yāye prabhāye samanvāgataṃ yāye śūkṣmadarśanāye samanvāgataṃ yāye tattvadarśanāye samanvāgataṃ tan mānsacakṣu anyasya satvasya satvakāye nāsti || prāpte ca sarvadarśitve bodhisatvā yāvattakam avakāśam avalokayitum icchanti taṃ darśanaṃ tatra apratihataṃ pravartate || kiṃ kāraṇaṃ || vipulakuśalasaṃcitatvāt* || tadyathāpi nāma ṛddhibalena rājā cakravarti sārdhaṃ caturaṃginīyā senāye vaihāyasaṃ dvīpāto dvipaṃ saṃkrāmati tathedaṃ pi draṣṭavyaṃ || samyaksaṃbuddhānāṃ carite ṛddhibalena anākāṃkṣamāṇānāṃ niścalāṃ vasumatiṃ pratikramantānāṃ unnatā ca onamati onatā ca unnamati tathaitad api draṣṭavyam ity evam ādinā lakṣaṇamātreṇa samyaksaṃbuddhānāṃ mānsacakṣuḥ nirupadiśyate || na ca kalpena samyaksaṃbuddhānāṃ mānsacakṣusya śakyaṃ guṇaparyantam adhigantuṃ || kiṃ kāraṇaṃ || nahi kiṃcit samyaksaṃbuddhānāṃ lokena samaṃ || atha khalu sarvam eva maharṣiṇāṃ lokottaraṃ || tathā hi samyaksaṃbuddhānāṃ samudāgamaḥ so pi lokottaro || tac ca samyaksaṃbuddhānāṃ mānsacakṣuṣaḥ varṇaṃ pravṛttaṃ sthānaṃ ca yathānyeṣāṃ satvānāṃ satvakāye || yena cakṣuṣā bhaumyā devāś ca yakṣāś ca rākṣasāś ca kāmāvacarāś ca rūpāvacarāś ca devāḥ viśiṣṭataraṃ ca vipulataraṃ ca sphuṭataraṃ ca samyaksaṃbuddhānāṃ divyacakṣuḥ || tat pravṛttaṃ manomayeṣu rūpeṣu ||
yeneha prajñācakṣuṣā samanvāgatā cakṣutvaparīkṣayā aṣṭamakādikā pudgalā yāvad arhatpudgalā iti ato parivyaktataraṃ samyaksaṃbuddhānāṃ prajñācakṣuḥ || tatra katamaṃ samyaksambuddhānāṃ dharmacakṣuḥ || sa daśānāṃ balānāṃ manovibhutā || tatra katamāni daśabalāni || tadyathā
sthānāsthānaṃ vetti prathamaṃ balaṃ aprameyabuddhīnāṃ |
sarvatragāminīṃ ca pratipadaṃ vetti balaṃ dvitīyaṃ ||nānādhātukaṃ lokaṃ vidanti khyātaṃ balaṃ tṛtīyaṃ |
adhimuktinānātvaṃ vetti caturthaṃ balaṃ bhavati ||parapuruṣacaritakuśalāni vetti tat paṃcamaṃ balaṃ ca |
karmabalaṃ pratijānanti śubhāśubhaṃ tad balaṃ ṣaṣṭhaṃ ||kleśavyavadānaṃ vetti saptamaṃ balaṃ dhyānasamāpattiṃ vetti |
aṣṭamaṃ balaṃ pūrvanivāsaṃ vetti bahuprakāraṃ ||balaṃ navamaṃ bhavati pariśuddhadivyanayanā bhavanti |
sarvakleśavināśaṃ prāpnonti daśamaṃ balaṃ bhavati ||
etāni manovibhubalāni yaiḥ sarvadarśī divi bhuvi ca jātakīrtiḥ daśabala ity evam ākhyāto || yaṃ eteṣu daśabaleṣu manovibhujñānaṃ idam ucyate dharmacakṣur iti || tatra katamaṃ buddhacakṣuḥ || aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ || tadyathā atīte aṃśe tathāgatasya apratihataṃ jñānadarśanaṃ | anāgate aṃśe apratihataṃ jñānadarśanaṃ | pratyutpanne aṃśe apratihataṃ jñānadarśanaṃ | sarvaṃ kāyakarma jñānapūrvaṃgamaṃ jñānānuparivarti | sarvaṃ vācākarma jñānapūrvaṃgamaṃ jñānānuparivarti | sarvaṃ manokarma jñānapūrvaṃgamaṃ jñānānuparivarti | nāsti chandasya hāniḥ | nāsti vīryasya hāniḥ | nāsti smṛtiye hāniḥ | nāsti samādhīye hāniḥ | nāsti prajñāye hāniḥ | nasti vimuktiye hāniḥ | nāsti khalitaṃ | nāsti ravitaṃ | nāsti muṣitasmṛtitā | nāsti asamāhitaṃ cittaṃ | nāsti apratisaṃkhyāya upekṣā | nāsti nānātvasaṃjñā || yaṃ imeṣu aṣṭādaśasvāveṇikeṣu buddhadharmeṣu jñānam idam ucyate buddhacakṣur iti ||
evam ukte āyuṣmān mahākāśyapa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam uvāca || kiṃ punar bho jinaputra bhavato etad adhivacanaṃ yādṛśānāṃ bhūmīnāṃ vyākaraṇaṃ utāho samyaksaṃbuddhānām etad iti || evam ukte āyuṣmān mahākātyāyana āyuṣmantaṃ mahākāśyapam uvāca || ekasmiṃ samaye bho dhutadharmadhara bhagavāṃ vārāṇasyāṃ vijahāra ṛṣivadane mṛgadāve aṣṭāviṃśatīnāṃ vaśībhūtaśatānāṃ puraskṛtaḥ || tatra bhagavatā aṣṭādaśa buddhadharmā vibhaktāḥ atīte aṃśe apratihataṃ jñānadarśanam eva samyaksaṃbuddhānāṃ bhavatīti daśa bhūmayo samutkīrtaye || śākyamuniṃ samyaksaṃbuddhaṃ ādau kṛtvā daśa bhūmayo deśitā || tatredam ucyate ||
priyāṇi vastūni dadāti cakṣumāṃ
ciraṃ prasannena manena saṃsaran* |
tato priyaṃ budhyati jñānam uttamaṃ
svayaṃ mahīmaṇḍagato tathāgato ||vicitravastrābharaṇair alaṃkṛtāḥ
striyo dadāti parituṣṭamānaso |
vicitram asya pratijñānam adbhutaṃ
udīryate tasya phalena karmaṇaḥ ||na śaktinārāca na prāsatomarā |
prāsesi satveṣu bhaveṣu saṃsaran* |
tathāsya mārgo ’tṛṇakhaṇḍakaṇṭako
aghāti grāmāṃ nagarāṃ ca saṃsaran* ||svakasya dāsasya pi dharmavādinaḥ
śṛṇoti satkṛtya kathāṃ na cchindati |
tato sya dharmaṃ bruvato mahājane
na kaści no ramyati no ca tuṣyati ||praṇītadānāni dadāti + + +
vineti kāṃkṣāñ ca tata eva saṃśayaṃ |
tato sya kāyāt* jvalanārcisannibhā
prabhā samuttiṣṭhati śītalaprabhā ||na kasyacid yācanakasya yācanā
bhavanti bandhyā naradevaveśitā |
tato abandhyā bhavi tasya deśanā
tad adbhutaṃ mārabalapramardane ||manoramāṃ kāñcanatālaparṇiyo
jineṣu denti parituṣṭamānasāḥ |
tato anālokiyā lokabāndhavā
sadā ca lokeṣu .. etad adbhutaṃ ||upānahā ratnamayā ca pādukā
dadāti nityaṃ parituṣṭamānasaḥ |
tataḥ sadā caṃkramate narottamaḥ
asaṃspṛśanto caturaṃgulaṃ mahīṃ ||parehi ukto paruṣaṃ punaḥ punaḥ
prabhuḥ samāno kṣamate na ūhate |
tato piyaṃ caṃkramato saparvatā
samunnatāntonamati vasundharā ||karoti dīnāna nayena saṃgrahaṃ
patantam abhyuddharate mahājanaṃ |
tato sya ratnāmayaratnasaṃcayā
samonatā unnamate vasuṃdharā ||
svaguṇaparikīrtanena ca samyaksaṃbuddhena buddhānusmṛtir nāma dharmaparyāyo bhāṣitaḥ || tasya paryavasāne āyuṣmatā vāgīsena samyaksaṃbuddho saṃmukham abhistuto ||
namo ’stu te buddha anantadarśana
samantacakṣuḥ śatapuṇyalakṣaṇa |
hitānukampī paramārthakovida
namāmi tvāṃ valgugirāhi gautama ||tāresi tīrṇo janatāṃ mahāmune
na bhāyasi kṣemakarāgrapudgala |
yathātathaṃ sthānam abhiprakāśayaṃ
vinesi satye amṛte bahuṃ janaṃ ||śīlaṃ maharṣisya anantadarśinaḥ
gambhīram āryaṃ vipulaṃ subhāṣitaṃ |
śīle viśiṣṭo tvam aripramardanaḥ
imasmiṃ loke parataś ca suvrataḥ ||akhaṇḍam acchidram akācam avraṇaṃ
anāśravan te caraṇaṃ mahāmune |
śuci viśuddhiṃ paramāṃ gato sadā
virocase nagaśikhare yathānalo ||cittasthititve asi pāramiṃgato
vaśī samādhismi tathāpi pudgala |
citte vaśī tvaṃ vaśitāṃ parāṃ gataḥ
vaṃkāvakāśā vigato virocase ||yathecchakaṃ araṇasamādhi śāntara
+ + + devanareṣu arcita |
niṣevase kāñcanadāmaprabhaḥ
namo ’stu te gautama satyavikrama ||virocano nabhasi yathā mahāprabho
śuddhe nabhe paṃcadaśīya candramā |
tathā samādhismi sthito virocase
suvarṇam uttaptam ivātra pudgalā ||ākāṃkṣamāṇā vimanā vipaṇḍitā
satvā na jānanti samanta udyamāṃ |
sukhaṃ samādhiṃ araṇāni sevato
namo ’stu te devamanuṣyapūjita ||yadā ca ālokasi nāgagāmi
yadā ca āgata maraṇāya pāraṃ |
matīsmṛtīmāṃ vimalena cetasā
tadā ayaṃ bhūtadharā prakampate ||satyā abhisametiya darśanaṃ tathā
svayaṃ abhijñāye anuśrutaṃ purā |
imāṃ girāṃ vyāhara agrapudgala
sahasranetro maghavāṃ va śobhase ||idaṃ samāptaṃ vyasanaṃ mahadbhayaṃ
ito na bhoti agre asya saṃbhavo |
tasyāvarodhanam adho pravartate
nirvāti vātāna svaro va pākaḥ ||vimukticittasya vimuktidarśanā
acintiyā tarkapathena niśritā |
asaṃkiyā vīragirā virocate
yā sā suvelā mṛdu satyasaṃbhavā ||anuddhatāṃ tāṃ ca girāṃ prakāśaya
tvaṃ + + + + + + hi janasya sannidhau |
te tuhya śrutvā madhurāṃ subhāṣitāṃ
pibanti tṛṣṇārta ivāmbhasārṇave ||hateṣu tvaṃ prāṇiṣu maitraṃ cintaya
aiśvarya-ṛddhiṃ pratibhānam uttamaṃ |
śreṣṭheṣu dharmeṣu hi pāramīgato
yathā na kocī iha lokadhātuye ||prajñā ca te asti anuttarā mune
sarvasmi loke ’pratimā anopamī |
tvam eva śreṣṭho sakalasya prāṇino
śiloccayānāṃ yatha meruparvataḥ ||na te ’sti tulyo sadṛśo samāno
kutottaro guṇeṣu guṇaṃdharasya |
tvam eva śreṣṭho paramārthapudgalo
dharmāṇa nirvāṇam ivācalaṃ sukhaṃ ||rāgaṃ ca mohaṃ ca prahāya doṣaṃ
mānaṃ ca mrakṣaṃ tasiṇāṃ ca jālinīṃ |
virājase doṣavimuktamānaso
yathā śaśī pūrṇa iva nabhe śubhe ||yad atra satyaṃ tuvaṃ mārgase ṛjuḥ
setur mahā satpuruṣeṇa sevitaḥ |
imāṃ giraṃ vyāhara agrapudgala
sahasranetro maghavāṃ ca śobhase ||kleśair vimuktaṃ vimalaṃ suśāntaṃ
niṣeva satvaśaraṇaṃ samādhiṃ |
hitāya bhūtāna ’bhibhur virājase
ravī yathā devamanuṣyapūjitaḥ ||aniśritaḥ tvaṃ iha ca paratra ca
dhyāyanto dhyāne ramase pratiṣṭhitaḥ |
vandanti devā bahavo samāgatā
namaskṛtaṃ prāṃjaliyo mahāmuniṃ ||bahudhā bahuprakāraṃ cakṣuṃ bhavate viśuddhacakṣūṇāṃ |
jarāmaraṇamardanāna buddhāna adāntadamakānāṃ ||lokottarā bhagavato caryā lokottaraṃ kuśalamūlaṃ |
gamanaṃ sthitaṃ niṣaṇṇaṃ śayitaṃ lokottaraṃ munino ||yat tat sugataśarīraṃ bhavate bhavasya bandhanakṣayakaraṇaṃ |
lokottaraṃ tad api bho ity atra na saṃśayaḥ kāryo ||cīvaradharaṇaṃ munino lokottaraṃ atra saṃśayo nāsti |
āhārāharaṇam atho lokottaram eva sugatasya ||deśanā naranāgānāṃ sarvalokottarā matā |
yathātathaṃ pravakṣyāmi māhātmyaṃ varabuddhiṇāṃ ||deśakālavaśaṃ prāpya paripākaṃ ca karmaṇaḥ |
satyaṃ vā abhinirvṛtaṃ dharmaṃ deśenti nāyakāḥ ||lokānuvartanāṃ buddhā anuvartanti laukikīṃ |
prajñaptim anuvartanti yathā lokottarām api ||īryāpathāṃ darśayanti catvāraḥ puruṣottamāḥ |
no ca pariśramas teṣāṃ jāyate śubhakarmiṇāṃ ||pādāṃ ca nāma dhovanti na caiṣāṃ sajjate rajaḥ |
pādāḥ kamalapatrābhā eṣā lokānuvartanā ||snāyanti nāma saṃbuddhā na caiṣāṃ vidyate malo |
bimbe kanakabimbābhe eṣā lokānuvartanā ||dantadhovañ ca sevanti mukhaṃ ca utpalagandhikaṃ |
nivasanaṃ nivāsenti prāvāraṃ ca tricīvaraṃ ||cailaṃ vātāni vāyitvā vikopenti na dehakaṃ |
vastraṃ puruṣasiṃhānāṃ eṣā lokānuvartanā ||chāyāyāṃ ca niṣīdanti ātapaś ca na bādhati |
buddhānāṃ śubhaniṣyandānāṃ eṣā lokānuvartanā ||auṣadhaṃ pratisevanti vyādhi caiṣāṃ na vidyate |
nāyakānāṃ phalaṃ mahantaṃ eṣā lokānuvartanā ||prabhūś ca karma vārayituṃ karmaṃ darśayanti ca jinā |
aiśvaryaṃ vinigūhanti eṣā lokānuvartanā ||karonti nāma āhāraṃ na caiṣāṃ bādhate kṣudhā |
janatāyā upadārthaṃ eṣā lokānuvartanā ||pibanti nāma pānīyaṃ pipāsā ca na bādhate |
tad adbhutaṃ maharṣiṇāṃ eṣā lokānuvartanā ||cīvarāṇi nivāsenti sadā ca prāvṛto jinaḥ |
yathārūpo bhave devo eṣā lokānuvartanā ||keśāṃ ca orūpayanti na caiṣāṃ chindate kṣuraḥ |
keśāṃ nīlāñjananibhāṃ eṣā lokānuvartanā ||jarāṃ ca upadeśenti na caiṣāṃ vidyate jarā |
jinā jinaguṇopetā eṣā lokānuvartanā ||kalpakoṭīm asaṃkhyeyāṃ puṇyeṣu pāramiṃgatā |
ārabdham upadeśenti eṣā lokānuvartanā ||na ca maithunasambhūtaṃ sugatasya samucchritaṃ |
mātāpitṛñ ca deśenti eṣā lokānuvartanā ||dīpaṃkaram upādāya vītarāgas tathāgataḥ |
rāhulaṃ putraṃ darśeti eṣā lokānuvartanā ||kalpakoṭīm asaṃkhyeyāṃ prajñāpāramitāṃ gatā |
bālabhāvaṃ ca darśenti eṣā lokānuvartanā ||asanmantrā vibhāṣitvā asmiṃ loke sadevake |
punaḥ paryeṣanti tīrthe eṣā lokānuvartanā ||bodhyitvāmatulāṃ bodhiṃ sarvasatvāna kāraṇā |
alpotsukatvaṃ pradeśenti eṣā lokānuvartanā ||
paramaguṇasaṃpannā vacanasaṃpannāś ca sarve samyaksaṃbuddhā || ṣaṣṭibhiḥ guṇaiḥ samyaksaṃbuddhānāṃ vācā samanvāgatā bhavati || katamehi ṣaṣṭibhiḥ ||
gītaravamadhuravādī naravaravacanā viniścarati vācā |
vīṇāravaveṇuravā haṃsaravarutā sugatavācā ||jīmūtarasitamadhurā parabhṛtarathanemitulyanirghoṣā |
sāgaranarditasārasaprabhāvā varabuddhino vācā ||kinnarakalaviṃkarutā meghavarasvararavā varagajarutā |
ṛṣabhamṛgarājarasitā vācā varalakṣaṇadharāṇāṃ ||dundubhiravagambhīrā vanadevaanilavidhūtasvaraprapātā |
bhūmīvikṣobhanaravā girā naramarupradhānānāṃ ||paṃcāṃgikatulyaravā pralulitakalahaṃsabarhiṇanivātā |
bimboṣṭhasutanujihvā jinavadanā niścarati vācā ||gandharvagītamadhurā jaladhārāṇāṃ nipātatulyaravā |
avistarapiṇḍitaravā girā guṇavaraprādhānānāṃ ||varakiṃkaṇīkasalīlasusaṃcitā hemajālatulyaravā |
ābharaṇaghaṭṭitaravā bhuvi divi ca girā pradhānānāṃ ||nātidrutā anamantī anupacchinnā vivartate madhurā |
galitapadasaṃcayavatī vācā varalakṣaṇadharāṇāṃ ||sarvām eva anucarati pariṣāṃ yadi lokadhātunayutāni |
vijñāpayate sarvāṃ pariṣāṃ sumadhurā vācā daśabalānāṃ ||śakayāvanacīṇaramaṭhapahlavadaradeṣu dasyupariṣāyāṃ |
ekavidham ucyamānā sarvaviṣayacāriṇī bhavati ||pariṣāṃ na atikramate niścaramāṇā girā naravarāṇāṃ |
na vardhate na ca hāyati girā sthitalayā daśabalānāṃ ||na ca bhidyate na nudyati na ca upatapyate + + + + + + + + + |
na ca vikhalakhalakhalāyati abhisvararutā sugatavācā ||na ca sā apaśabdavatī śabdabhraṣṭā aśeṣaṃ anuyuktaśabdā |
śabdeṣu kuśalākuśalāṃ sarvāṃ janatāṃ praharṣayati ||vadanā suvimaladaśanā niścarati girā yadā guṇadharāṇāṃ |
mādyanti śakunasaṃghā gaganatalagatā vanagatāś ca ||yo yasya svara abhimataḥ sā taṃ pūrayati tasya saṃkalpaṃ |
sugatavacanaprabhūtā vācā pariṣadi vicaramāṇā ||varavāsanasahitaghoṣā girinadinirghoṣasannibhā śuddhā |
utkrośakurararutanayā prabhavati vācā vararutānāṃ ||śakuntajīvaṃjīvaka jinavācā kanakatālapatraravā |
paṭupaṭahapravadamṛdaṃgacāṭusvaratulyanirg hoṣā ||ājñeyā vijñeyā gambhīrabhīṣmarūpā karṇasukhā |
hṛdayaṃgamā ca nityaṃ vācā varapāramigatānāṃ ||vallakīśravaṇīyā ca premaṇiyā ca girā guṇadhārīṇāṃ |
vipulaśubhasaṃcayānāṃ sarveṣāṃ anantayaśasānām iti ||
yathābhūtaṃ deśitā vācā || samyaksaṃbuddhā evaṃ dharmaṃ deśayanti || nāhaṃ bhikṣavo ye dharmā anityās te nityato deśayāmi | nāpi ye dharmā nityā te anityato deśayāmi | nāpi ye dharmā duḥkhāḥ te sukhāto deśayāmi | nāpi ye dharmā sukhā te duḥkhāto deśayāmi | nāpi ye dharmā anātmīyā te ātmato deśayāmi | nāpi ye dharmā ātmīyās te anātmato deśayāmi | nāpi ye dharmā aśubhāḥ te śubhato deśayāmi | nāpi ye dharmāḥ śubhās te aśubhāto deśayāmi | nāpi ye dharmā rūpiṇas te arūpiṇo deśayāmi | nāpi ye dharmāḥ kuśalās te akuśalāḥ te deśayāmi | nāpi ye dharmā akuśalās te kuśalāto deśayāmi | nāpi ye dharmā anāśravāḥ te sāśravā ti deśayāmi | nāpi ye dharmāḥ sāśravāḥ te anāsravā ti deśayāmi | nāpi ye dharmāḥ vyākṛtās te avyākṛtā iti deśayāmi | nāpi ye dharmā avyākṛtās te vyākṛtā iti deśayāmi | nāpi ye dharmā hīnās te praṇītā iti deśayāmi | nāpi ye dharmā praṇītās te hīnā iti deśayāmi | nāpi ye dharmāḥ gṛhāśritās te naiṣkramyāśritā iti deśayāmi | nāpi ye dharmā naiṣkramyāśritās te gehāśritā iti deśayāmi || atha khalu bho dhutadhamadhara samyaksaṃbuddhāḥ satyavādi kālavādi bhūtavādi arthavādi tathāvādi ananyathāvādi avitathavādi dharmavādi vinayavādi iti ||
bhūtapūrvaṃ bho dhutadharmadhara tuṣitabhavanakāyiko devaputro śikharadharo nāma bodhisatvaḥ samyaksaṃbuddhaṃ ṛṣivadanagataṃ vārāṇasyāṃ vanavare varacakrapravartanadivase bhagavantaṃ saṃmukhābhir adhyabhāṣe sagauravaḥ sapratīsaḥ prahvaḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ ||
sādhu te sādhurūpasya vācā na pratihanyate |
sādhu arthānvitā sādhyā vācā tava manoramā ||sādhu susvarasaṃyogā varṇasandhiguṇānvitā |
sādhu satyāni catvāri pravadase mahāmune ||sādhu te devagandharvā pibanti madhurāṃ girāṃ |
sādhv ihāpratimaṃ cakraṃ pravartasi anuvartikaṃ ||tubhyaṃ loke samo nāsti rūpe varṇe kule bale |
īryāpathe ca vīrye ca dhyāne jñāne śame dame ||adya hṛṣṭā daśa vīra koṭyo te prathame phale |
vinītā devaputrāṇāṃ śāsane prathame mune ||triṃśa koṭyo prabho vīra vinesi prathame phale |
dvitīye śāsane nara devaputrāṇa aiva ca ||pañcāśa koṭīyo bhūyo śāsane tṛtīye mune |
vinītā devaputrāṇāṃ apāyehi vimocitā ||aśīti koṭīyo bhūyo śrotāpattiphale vibhū |
caturthe śāsane dametvā durgatīhi vimokṣitāḥ ||tasmāt te sadṛśo nāsti maitrāya puruṣottama |
karuṇāye kāruṇako bhūto bhūyo nararṣabha ||hṛṣṭā puruṣaśārdūlā utpannā lokasundarā |
hitāya sarvasatvānāṃ vicaranti mahāmune ||aticirasya rājasuta utpanno si nararṣabha |
praṇetā vipranaṣṭānāṃ ārttānāṃ nayanandanaṃ ||mā ca kadācid bhūtaguru nātho antarahāyatu |
aparyantaṃ tava sthānaṃ bhavati lokabāndhava ||apāyā tanukībhūtā svayambhū tava tejasā |
anokāśā kṛtā svargā tvāṃ prāpya puruṣottama ||yasya mithyātvaniyato rāśiḥ puruṣapudgala |
eṣa vāniyataṃ rāśiṃ tvāṃ prāpya pūrayiṣyate ||yasyāpy aniyato rāśiḥ tvāṃ prāpya suravandita |
pūrayiṣyati so rāśiṃ samyaktejakulodita ||adbhutānāṃ ca dharmāṇāṃ viśuddhiḥ upalabhyate |
tvāṃ prāpya puruṣāditya tamontakaram acyutaṃ ||tasya te bhāṣamāṇasya bhūtāṃ dharmāṃ jinarṣabha |
abhinandanti vākyan te sendrā lokā mahāmune ||iti stuvanti devagaṇā varadaṃ prītimānasā |
anantaguṇasaṃpannaṃ saṃstavārhaṃ narottamam iti ||
upacāravidhisaṃpannā bho dhutadhamadhara samyaksaṃbuddhā kālajñānasamarthakā viśuddhanetrā anuccāvacadarśanā pūrvāntanayasaṃpannā ucchrāpitadharmadhvajā niṣpratimānadhvajā kalaharaṇaniśātakā pravacanaviduṣo anavasānajñānāḥ samaye ca āvusādayanto anayanānāṃ pravartakāḥ apamārgakakutsakā iti || tatredam ucyate ||
sarvākāraguṇopetā sarve sarvārthaniścitā |
pranetāro vinetāro buddhā budhajanārcitāḥ ||asaṃkīrṇena jñānena viśuddhena manena ca |
triṣu lokeṣu bhrājante pūrṇacandra iva nabhe ||caraṇena manojñena satāṃ kāntena nāyakāḥ |
nadanti ca mahānādaṃ samyakkuśalasaṃbhavāḥ ||śāsanti janatāṃ vīrā upacāreṣu niścitāḥ |
vivādaṃ parasatvānāṃ mathanti tattvadarśinaḥ ||loke jātā naraśreṣṭhā na ca lokena lipyatha |
prajñaptisamatikrāntā gambhīraviṣayā vibhūḥ ||guruṃ dhuraṃ samāropya na viṣīdanti paṇḍitā |
yathāvādītathākārī anupakruṣṭacāraṇā ||dṛṣṭiviṣaṃ taṃ ghoraṃ ca dagdhvā jñānāgninā prabhūḥ |
anuttrāsitāsantrastā paraṃ pradanti prāṇināṃ ||kāntāraṃ samatikramya kṣemaṃ prāpya nararṣabhāḥ |
āhvāyanti janadhīrā ihaiva nirbhayaṃ idaṃ ||jarāmaraṇarogāṇāṃ utpatti neha vidyate |
iha āyāsaśokānāṃ pravṛttir nopalabhyate ||te tasya vacanaṃ śrutvā madhuraṃ devamānuṣā |
anuśāstiṃ tathā kṛtvā pratipadyanti tatsukhaṃ ||tenāsti kīrtivistīrṇāḥ triṣu lokeṣu cottamāḥ |
caranti arcitā sadbhi na caiva praśamanti te iti ||