Mahāvastu
55. The Temptation by Māra
atha bodhisatvaṃ dāni uruvilvāyāṃ tapovane nadyā nairaṃjanāyās tīre duṣkaracārikāṃ carantaṃ māro pāpīyāṃ upasaṃkramya vadayati || kiṃ prahāṇena kariṣyasi agāramadhye vasa | rājā bhaviṣyasi cakravarti | mahāyajñāni ca yajāhi aśvamedhaṃ puruṣamedhaṃ somaprāsaṃ nirargaḍaṃ padumaṃ puṇḍarīkaṃ ca | etāni yajñāni yajitvā pretya svargeṣu modiṣyasi bahu ca puṇyaṃ prasaviṣyasi | prahāṇaṃ ca duṣkaraṃ durabhisaṃbhaṇaṃ anavadyapuṇyapārihāṇi brahmacaryavāsaṃ || bodhisatvo āha || nāhaṃ pāpīmaṃ puṇyehi arthiko |
ramaṇīyāny araṇyāni vanagulmāṃ ca paśyiya |
uruvilvāya sāmante prahāṇaṃ prahitaṃ mayā ||parikrāmya vyāyamantaṃ uttamārthasya prāptaye |
namuci karuṇāṃ vācaṃ bhāṣamāṇa ihāgamat* ||kṛśo tvam asi durvarṇo santike maraṇaṃ tava |
saṃhara mahāprahāṇaṃ na āśā tuhya jīvite ||jīvitaṃ te hitaṃ śreṣṭhaṃ jīvan puṇyāni kāhisi |
karohi puṇyāni tāni yena pretya na śocasi ||carantena brahmacaryaṃ agnihotraṃ ca juhūtā |
anantaṃ jāyate puṇyaṃ kiṃ prahāṇena kāhisi ||dūraṃ āśā prahāṇasya duṣkaraṃ durabhisaṃbhuṇaṃ |
imāṃ vācāṃ bhaṇe māro bodhisatvasya santike ||taṃ tathā idāniṃ māraṃ bodhisatvo dhyabhāṣata |
kṛṣṇabandhu pāpīmaṃ nāhaṃ puṇyārthiko ihāgataḥ ||aṇumātraiḥ puṇyaiḥ artho mahyaṃ māra na vidyati |
yeṣāṃ tu artho puṇyehi kathaṃ tāṃ māra na vidyasi ||nāhaṃ amaro ti manyāmi maraṇāntaṃ hi jīvitaṃ |
anivartaṃ gamiṣyāmi brahmacaryaparāyaṇaḥ ||nadīnām api śrotāṃsi ayaṃ vāto va śoṣayet* |
kiṃ mama prahitātmasya śoṇitaṃ nopaśoṣaye ||śarīraṃ upaśuṣyati pittaṃ śleṣmaṃ ca vātajaṃ |
mānsāni lohitaṃ caiva avajīryatu sāṃprataṃ ||mānsehi kṣīyamāṇehi bhūyo cittaṃ prasīdati |
bhūyo smṛti ca vīryaṃ ca samādhi cāvatiṣṭhati ||tasya caivaṃ viharato prāptasya uttamaṃ padaṃ |
nāyam atra kṣataṃ kāyaṃ paśya satvasya śuddhatāṃ ||asti cchando ca vīryaṃ ca prajñā ca mama vidyati |
nāhaṃ taṃ paśyāmi loke yo prahāṇāto vāraye ||+ + + + + + + + + + + + + + + |
eṣo sajjo prāṇaharo dhiggrāmyaṃ no ca jīvitaṃ ||tasmā smṛtimanto santo saṃprajāno niropadhiḥ |
+ + + + + + + + + + + + + + + ||eṣo haṃ ca paraṃ cittaṃ bhāvayitvāna yodhane |
balena vanaṃ bhinditvā anuṣṭheyam anuṣṭhito ||ahaṃ bodhitaror adhastāt* aprāpte amṛte pade |
dṛṣṭvā namucino senāṃ sannaddhām utsṛtadhvajāṃ ||yuddhāya pratiyāsyāmi nāhaṃ sthānārtham upāviśe |
tām ahaṃ nivartiṣyāmi senāṃ te anupūrvasaḥ ||kāmā te prathamā senā dvitīyā ārati vuccati |
tṛtīyā kṣutpipāsā ca caturthī tṛṣṇā vuccati ||paṃcamā styānamiddhaṃ te ṣaṣṭhī bhīru pravuccati |
saptamā vicikitsā te mānārtho bhoti aṣṭamā |
lobho ti śloko satkāro mithyālabdho ca yo yaśo ||eṣā namucino senā sannaddhā ucchritadhvajā |
pragāḍhā atra dṛśyante eke śramaṇabrāhmaṇāḥ ||na tām aśūro jayati jitvā vā anuśocati |
tāṃ prajñāya te bhetsyāmi āmapātraṃ va ambunā ||vaśīkaritvāna te śalyaṃ kṛtvā sūpasthitāṃ smṛtaṃ |
ālabdhavīryo viharanto vineṣyaṃ śrāvakāṃ pi tu ||pramādam anuyujanti bālā durmedhino janā |
gaṃsāmi te akāmasya yatra duḥkhaṃ nirudhyati ||tasya śokaparītasya vināśaṃ gacchi ucchriti |
tataś ca surmano yakṣo tatraivāntarahāyithā ||