พระนครสาวัตถี. ดูกรวัจฉะ เพราะกรรมคือการไม่เห็นเฉพาะในวิญญาณ ในเหตุเกิดแห่งวิญญาณ ในความดับแห่งวิญญาณ ในปฏิปทาที่จะให้ถึงความดับแห่งวิญญาณ จึงเกิดทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้ขึ้นในโลกอย่างนี้ว่า โลกเที่ยงบ้าง ฯลฯ สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้ว ย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้บ้าง. ดูกรวัจฉะ ข้อนี้แลเป็นเหตุ เป็นปัจจัยให้ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้เกิดขึ้นในโลกว่า โลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลกมีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีพก็อันนั้น สรีระก็อันนั้นบ้าง ชีพเป็นอย่างอื่น สรีระก็เป็นอย่างอื่นบ้าง สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกบ้าง สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมไม่เกิดอีกบ้าง สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกก็มี ย่อมไม่เกิดอีกก็มีบ้าง สัตว์เบื้องหน้าแต่ตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้บ้าง.

จบ สูตรที่ ๕๕.

จบ วัจฉโคตตสังยุต.

รวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ

๑-๕ อัญญาณสูตร ๕ สูตร
๖-๑๐ อทัสสนสูตร ๕ สูตร
๑๑-๑๕ อนภิสมยสูตร ๕ สูตร
๑๖-๒๐ อนนุโพธสูตร ๕ สูตร
๒๑-๒๕ อัปปฏิเวธสูตร ๕ สูตร
๒๖-๓๐ อสัลลักขณสูตร ๕ สูตร
๓๑-๓๕ อนุปลักขณสูตร ๕ สูตร
๓๖-๔๐ อสมเปกขณสูตร ๕ สูตร
๔๑-๔๕ อัปปัจจเวกขณสูตร ๕ สูตร
๔๖-๕๐ อัปปัจจุปลักขณสูตร ๕ สูตร
๕๑-๕๔ อัปปัจจักขกัมมสูตร ๔ สูตร
๕๕. วิญญาณอัปปักจักขกัมมสูตร