Netti

3. Niddesavāra

Tattha saṅkhepato netti kittitā.

3.1. Hārasaṅkhepa

Assādādīnavatā,
Nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca;
Āṇattī ca bhagavato,
Yogīnaṃ desanāhāro.

Yaṃ pucchitañca vissajjitañca,
Suttassa yā ca anugīti;
Suttassa yo pavicayo,
Hāro vicayoti niddiṭṭho.

Sabbesaṃ hārānaṃ,
Yā bhūmī yo ca gocaro tesaṃ;
Yut­tāyutta­parik­khā,
Hāro yuttīti niddiṭṭho.

Dhammaṃ deseti jino,
Tassa ca dhammassa yaṃ padaṭṭhānaṃ;
Iti yāva sabbadhammā,
Eso hāro padaṭṭhāno.

Vuttamhi ekadhamme,
Ye dhammā ekalakkhaṇā keci;
Vuttā bhavanti sabbe,
So hāro lakkhaṇo nāma.

Neruttama­dhip­pāyo,
Byañjanamatha desanā­nidānañca;
Pubbā­parā­nusan­dhī,
Eso hāro catubyūho.

Ekamhi padaṭṭhāne,
Pariyesati sesakaṃ padaṭṭhānaṃ;
Āvaṭṭati paṭipakkhe,
Āvaṭṭo nāma so hāro.

Dhammañca padaṭṭhānaṃ,
Bhūmiñca vibhajjate ayaṃ hāro;
Sādhāraṇe asādhā-
Raṇe ca neyyo vibhattīti.

Kusalākusale dhamme,
Niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca;
Parivattati paṭipakkhe,
Hāro parivattano nāma.

Vevacanāni bahūni tu,
Sutte vuttāni ekadhammassa;
Yo jānāti suttavidū,
Vevacano nāma so hāro.

Ekaṃ bhagavā dhammaṃ,
Paññattīhi vividhāhi deseti;
So ākāro ñeyyo,
Paññattī nāma hāroti.

Yo ca paṭiccuppādo,
Indriyakhandhā ca dhātu āyatanā;
Etehi otarati yo,
Otaraṇo nāma so hāro.

Vissajjitamhi pañhe,
Gāthāyaṃ pucchitā yamārabbha;
Sud­dhāsud­dha­parik­khā,
Hāro so sodhano nāma.

Ekattatāya dhammā,
Yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā;
Te na vikappayitabbā,
Eso hāro adhiṭṭhāno.

Ye dhammā yaṃ dhammaṃ,
­Janayan­tippac­cayā paramparato;
Hetu­mava­kaḍḍha­yitvā,
Eso hāro parikkhāro.

Ye dhammā yaṃmūlā,
Ye cekatthā pakāsitā muninā;
Te samaro­payitabbā,
Esa samāropano hāro.

3.2. Nayasaṅkhepa

Taṇhañca avijjampi ca,
Samathena vipassanāya yo neti;
Saccehi yojayitvā,
Ayaṃ nayo nandiyāvaṭṭo.

Yo akusale samūlehi,
Neti kusale ca kusalamūlehi;
Bhūtaṃ tathaṃ avitathaṃ,
Tipukkhalaṃ taṃ nayaṃ āhu.

Yo neti vipallāsehi,
Kilese indriyehi saddhamme;
Etaṃ nayaṃ nayavidū,
Sīhavikkīḷitaṃ āhu.

Veyyākaraṇesu hi ye,
Kusalākusalā tahiṃ tahiṃ vuttā;
Manasā volokayate,
Taṃ khu disālocanaṃ āhu.

Oloketvā disalocanena,
Ukkhipiya yaṃ samāneti;
Sabbe kusalākusale,
Ayaṃ nayo aṅkuso nāma.

Soḷasa hārā paṭhamaṃ,
Disalocanato disā viloketvā;
Saṅkhipiya aṅkusena hi,
Nayehi tīhi niddise suttaṃ.

3.3. Dvādasapada

Akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ,
nirutti tatheva niddeso;
Ākāra­chaṭ­ṭha­vacanaṃ,
ettāva byañjanaṃ sabbaṃ.

Saṅkāsanā pakāsanā,
Vivaraṇā ­vibha­ja­nut­tānīkam­ma­paññatti;
Etehi chahi padehi,
Attho kammañca niddiṭṭhaṃ.

Tīṇi ca nayā anūnā,
Atthassa ca chappadāni gaṇitāni;
Navahi padehi bhagavato,
Vacanassattho samāyutto.

Atthassa navappadāni,
Byañ­jana­pari­yeṭṭhiyā catubbīsa;
Ubhayaṃ saṅkalayitvā,
Tettiṃsā ettikā nettīti.

Niddesavāro.