Netti
3. Niddesavāra
Tattha saṅkhepato netti kittitā.
3.1. Hārasaṅkhepa
Assādādīnavatā,
Nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca;
Āṇattī ca bhagavato,
Yogīnaṃ desanāhāro.Yaṃ pucchitañca vissajjitañca,
Suttassa yā ca anugīti;
Suttassa yo pavicayo,
Hāro vicayoti niddiṭṭho.Sabbesaṃ hārānaṃ,
Yā bhūmī yo ca gocaro tesaṃ;
Yuttāyuttaparikkhā,
Hāro yuttīti niddiṭṭho.Dhammaṃ deseti jino,
Tassa ca dhammassa yaṃ padaṭṭhānaṃ;
Iti yāva sabbadhammā,
Eso hāro padaṭṭhāno.Vuttamhi ekadhamme,
Ye dhammā ekalakkhaṇā keci;
Vuttā bhavanti sabbe,
So hāro lakkhaṇo nāma.Neruttamadhippāyo,
Byañjanamatha desanānidānañca;
Pubbāparānusandhī,
Eso hāro catubyūho.Ekamhi padaṭṭhāne,
Pariyesati sesakaṃ padaṭṭhānaṃ;
Āvaṭṭati paṭipakkhe,
Āvaṭṭo nāma so hāro.Dhammañca padaṭṭhānaṃ,
Bhūmiñca vibhajjate ayaṃ hāro;
Sādhāraṇe asādhā-
Raṇe ca neyyo vibhattīti.Kusalākusale dhamme,
Niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca;
Parivattati paṭipakkhe,
Hāro parivattano nāma.Vevacanāni bahūni tu,
Sutte vuttāni ekadhammassa;
Yo jānāti suttavidū,
Vevacano nāma so hāro.Ekaṃ bhagavā dhammaṃ,
Paññattīhi vividhāhi deseti;
So ākāro ñeyyo,
Paññattī nāma hāroti.Yo ca paṭiccuppādo,
Indriyakhandhā ca dhātu āyatanā;
Etehi otarati yo,
Otaraṇo nāma so hāro.Vissajjitamhi pañhe,
Gāthāyaṃ pucchitā yamārabbha;
Suddhāsuddhaparikkhā,
Hāro so sodhano nāma.Ekattatāya dhammā,
Yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā;
Te na vikappayitabbā,
Eso hāro adhiṭṭhāno.Ye dhammā yaṃ dhammaṃ,
Janayantippaccayā paramparato;
Hetumavakaḍḍhayitvā,
Eso hāro parikkhāro.Ye dhammā yaṃmūlā,
Ye cekatthā pakāsitā muninā;
Te samaropayitabbā,
Esa samāropano hāro.
3.2. Nayasaṅkhepa
Taṇhañca avijjampi ca,
Samathena vipassanāya yo neti;
Saccehi yojayitvā,
Ayaṃ nayo nandiyāvaṭṭo.Yo akusale samūlehi,
Neti kusale ca kusalamūlehi;
Bhūtaṃ tathaṃ avitathaṃ,
Tipukkhalaṃ taṃ nayaṃ āhu.Yo neti vipallāsehi,
Kilese indriyehi saddhamme;
Etaṃ nayaṃ nayavidū,
Sīhavikkīḷitaṃ āhu.Veyyākaraṇesu hi ye,
Kusalākusalā tahiṃ tahiṃ vuttā;
Manasā volokayate,
Taṃ khu disālocanaṃ āhu.Oloketvā disalocanena,
Ukkhipiya yaṃ samāneti;
Sabbe kusalākusale,
Ayaṃ nayo aṅkuso nāma.Soḷasa hārā paṭhamaṃ,
Disalocanato disā viloketvā;
Saṅkhipiya aṅkusena hi,
Nayehi tīhi niddise suttaṃ.
3.3. Dvādasapada
Akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ,
nirutti tatheva niddeso;
Ākārachaṭṭhavacanaṃ,
ettāva byañjanaṃ sabbaṃ.Saṅkāsanā pakāsanā,
Vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti;
Etehi chahi padehi,
Attho kammañca niddiṭṭhaṃ.Tīṇi ca nayā anūnā,
Atthassa ca chappadāni gaṇitāni;
Navahi padehi bhagavato,
Vacanassattho samāyutto.Atthassa navappadāni,
Byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa;
Ubhayaṃ saṅkalayitvā,
Tettiṃsā ettikā nettīti.