Netti

Paṭi­niddesa­vāra

Vibhaṅga 4

Padaṭṭhā­na­hā­ravi­bhaṅga

Tattha katamo padaṭṭhāno hāro? “Dhammaṃ deseti jino”ti, ayaṃ padaṭṭhāno hāro. Kiṃ deseti? Sab­badham­ma­yāthā­va­a­sam­paṭi­vedha­lak­khaṇā avijjā, tassā vipallāsā padaṭṭhānaṃ. Ajjho­sā­na­lak­khaṇā taṇhā, tassā piyarūpaṃ sātarūpaṃ padaṭṭhānaṃ. Pattha­na­lak­khaṇo lobho, tassa adinnādānaṃ padaṭṭhānaṃ. Vaṇṇa­saṇ­ṭhā­nab­yañ­janag­gaha­ṇa­lak­khaṇā subhasaññā, tassā indriyā saṃvaro padaṭṭhānaṃ. Sāsava­phassa­upaga­mana­lak­khaṇā sukhasaññā, tassā assādo padaṭṭhānaṃ. Saṅ­kha­ta­lak­kha­ṇā­naṃ dhammānaṃ asama­nu­passa­na­lak­khaṇā niccasaññā, tassā viññāṇaṃ padaṭṭhānaṃ. Anicca­saññā­duk­kha­saññā­asama­nu­passa­na­lak­khaṇā attasaññā, tassā nāmakāyo padaṭṭhānaṃ. Sab­badham­ma­sam­paṭi­vedha­lak­khaṇā vijjā, tassā sabbaṃ neyyaṃ padaṭṭhānaṃ. Citta­vikkhepa­paṭi­saṃha­ra­ṇa­lak­khaṇo samatho, tassa asubhā padaṭṭhānaṃ. Icchāva­cara­paṭi­saṃha­ra­ṇa­lak­khaṇo alobho, tassa adinnādānā veramaṇī padaṭṭhānaṃ. Abyāpaj­ja­lak­khaṇo adoso, tassa pāṇātipātā veramaṇī padaṭṭhānaṃ. Vatthu­a­vippa­ṭi­patti­lak­khaṇo amoho, tassa sammāpaṭipatti padaṭṭhānaṃ. Vinī­lakavi­pubba­ka­gaha­ṇa­lak­khaṇā asubhasaññā, tassā nibbidā padaṭṭhānaṃ. Sāsava­phassa­pari­jāna­na­lak­khaṇā dukkhasaññā, tassā vedanā padaṭṭhānaṃ. Saṅ­kha­ta­lak­kha­ṇā­naṃ dhammānaṃ samanupas­sana­lak­khaṇā aniccasaññā, tassā uppādavayā padaṭṭhānaṃ. Sab­ba­dham­ma­abhini­ve­sa­lak­khaṇā anattasaññā, tassā dhammasaññā padaṭṭhānaṃ.

Pañca kāmaguṇā kāmarāgassa padaṭṭhānaṃ, pañcindriyāni rūpīni rūparāgassa padaṭṭhānaṃ, chaṭṭhāyatanaṃ bhavarāgassa padaṭṭhānaṃ, nib­bat­ta­bhavā­nu­passitā pañcannaṃ upādā­nak­khan­dhā­naṃ padaṭṭhānaṃ, pubbe­nivāsā­nus­sati­ñāṇadas­sanassa padaṭṭhānaṃ. Okappa­na­lak­khaṇā saddhā adhi­mutti­paccu­paṭṭhānā ca, anāvi­la­lak­khaṇo pasādo sampa­sīda­na­paccu­paṭṭhāno ca. Abhi­patthi­ya­na­lak­khaṇā saddhā, tassā aveccappasādo padaṭṭhānaṃ. Anāvi­la­lak­khaṇo pasādo, tassa saddhā padaṭṭhānaṃ. Āram­bha­lak­kha­ṇaṃ vīriyaṃ, tassa sammappadhānaṃ padaṭṭhānaṃ. Apilā­pana­lak­khaṇā sati, tassā satipaṭṭhānaṃ padaṭṭhānaṃ. Ekaggalakkhaṇo samādhi, tassa jhānāni padaṭṭhānaṃ. Pajāna­na­lak­khaṇā paññā, tassā saccāni padaṭṭhānaṃ.

Aparo nayo, assāda­ma­nasikā­ra­lak­khaṇo ayoni­so­ma­nasikāro, tassa avijjā padaṭṭhānaṃ. Sac­casam­moha­na­lak­khaṇā avijjā, sā saṅkhārānaṃ padaṭṭhānaṃ. Punabbha­va­viro­ha­ṇa­lak­khaṇā saṅkhārā, te viññāṇassa padaṭṭhānaṃ. Opa­pac­ca­yika­nib­bat­ti­lak­kha­ṇaṃ viññāṇaṃ, taṃ nāmarūpassa padaṭṭhānaṃ. Nāmakā­ya­rūpakā­ya­saṅghā­ta­lak­kha­ṇaṃ nāmarūpaṃ, taṃ chaḷāyatanassa padaṭṭhānaṃ. Indriya­va­vatthā­na­lak­kha­ṇaṃ chaḷāyatanaṃ, taṃ phassassa padaṭṭhānaṃ. Cak­khu­rūpa­viñ­ñā­ṇa­sanni­pāta­lak­khaṇo phasso, so vedanāya padaṭṭhānaṃ. Iṭṭhā­niṭṭha­a­nubha­va­na­lak­khaṇā vedanā, sā taṇhāya padaṭṭhānaṃ. Ajjho­sā­na­lak­khaṇā taṇhā, sā upādānassa padaṭṭhānaṃ. Opapaccayikaṃ upādānaṃ, taṃ bhavassa padaṭṭhānaṃ. Nāmakā­ya­rūpakā­ya­sam­bha­va­na­lak­khaṇo bhavo, so jātiyā padaṭṭhānaṃ. Khan­dha­pātu­bhava­na­lak­khaṇā jāti, sā jarāya padaṭṭhānaṃ. Upadhipa­ripāka­lak­khaṇā jarā, sā maraṇassa padaṭṭhānaṃ. Jīvi­tindri­yupac­cheda­lak­kha­ṇaṃ maraṇaṃ, taṃ sokassa padaṭṭhānaṃ. Ussukkakārako soko, so paridevassa padaṭṭhānaṃ. Lālappakārako paridevo, so dukkhassa padaṭṭhānaṃ. Kāyasampīḷanaṃ dukkhaṃ, taṃ domanassassa padaṭṭhānaṃ. Citta­sam­pīḷanaṃ domanassaṃ, taṃ upāyāsassa padaṭṭhānaṃ. Odahanakārako upāyāso, so bhavassa padaṭṭhānaṃ. Imāni bhavaṅgāni yadā samaggāni nibbattāni bhavanti so bhavo, taṃ saṃsārassa padaṭṭhānaṃ. Niy­yāni­ka­lak­khaṇo maggo, so nirodhassa padaṭṭhānaṃ.

Titthaññutā pītaññutāya padaṭṭhānaṃ, pītaññutā pattaññutāya padaṭṭhānaṃ, pattaññutā attaññutāya padaṭṭhānaṃ, attaññutā pubbe­kata­puñña­tāya padaṭṭhānaṃ, pubbe­kata­puññatā pati­rūpa­de­savāsassa padaṭṭhānaṃ, pati­rūpa­desa­vāso sap­puri­sūpa­nissa­yassa padaṭṭhānaṃ, sap­puri­sūpa­nissayo atta­sammā­pa­ṇidhā­nassa padaṭṭhānaṃ, atta­sammā­pa­ṇidhā­naṃ sīlānaṃ padaṭṭhānaṃ, sīlāni avippa­ṭisārassa padaṭṭhānaṃ, avippaṭisāro pāmojjassa padaṭṭhānaṃ, pāmojjaṃ pītiyā padaṭṭhānaṃ, pīti passaddhiyā padaṭṭhānaṃ, passaddhi sukhassa padaṭṭhānaṃ, sukhaṃ samādhissa padaṭṭhānaṃ, samādhi yathā­bhūta­ñāṇadas­sanassa padaṭṭhānaṃ, yathā­bhūta­ñāṇadas­sanaṃ nibbidāya padaṭṭhānaṃ, nibbidā virāgassa padaṭṭhānaṃ, virāgo vimuttiyā padaṭṭhānaṃ. Vimutti vimutti­ñāṇadas­sanassa padaṭṭhānaṃ. Evaṃ yo koci upanissayo yo koci paccayo, sabbo so padaṭṭhānaṃ. Tenāha āyasmā mahākaccāyano “dhammaṃ deseti jino”ti.

Niyutto padaṭṭhāno hāro.