Rājā āha—“bhante nāgasena, yaṃ panetaṃ brūsi ‘nāmarūpan’ti, tattha katamaṃ nāmaṃ, katamaṃ rūpan”ti. “Yaṃ tattha, mahārāja, oḷārikaṃ, etaṃ rūpaṃ, ye tattha sukhumā cittacetasikā dhammā, etaṃ nāman”ti. “Bhante nāgasena, kena kāraṇena nāmaṃyeva na paṭisandahati, rūpaṃyeva vā”ti? “Añña­maññū­panis­sitā, mahārāja, ete dhammā ekatova uppajjantī”ti.

“Opammaṃ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, kukkuṭiyā kalalaṃ na bhaveyya, aṇḍampi na bhaveyya, yañca tattha kalalaṃ, yañca aṇḍaṃ, ubhopete añña­maññū­panis­sitā, ekatova nesaṃ uppatti hoti; evameva kho, mahārāja, yadi tattha nāmaṃ na bhaveyya, rūpampi na bhaveyya, yañceva tattha nāmaṃ, yañceva rūpaṃ, ubhopete añña­maññū­panis­sitā, ekatova nesaṃ uppatti hoti. Evametaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitan”ti.

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

Nāmarūpa­paṭi­sanda­hana­pañho aṭṭhamo.