Milindapañha

Meṇḍakapañha

Paṇāmitavagga

7. Buddha­pūjana­pañha

“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ tathāgatena ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti. Puna ca bhaṇitaṃ—

‘Pūjetha naṃ pūjaniyassa dhātuṃ,
Evaṃ kira saggamito gamissathā’ti.

Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṃ—‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, tena hi ‘pūjetha naṃ pūjaniyassa dhātuṃ, evaṃ karā saggamito gamissathā’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ—‘pūjetha naṃ pūjaniyassa dhātuṃ, evaṃ karā saggamito gamissathā’ti, tena hi ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.

“Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, puna ca bhaṇitaṃ—‘pūjetha naṃ pūjaniyassa dhātuṃ, evaṃ karā saggamito gamissathā’ti, tañca pana na sabbesaṃ jina­puttā­naṃ­yeva ārabbha bhaṇitaṃ—‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti. Akammaṃ hetaṃ, mahārāja, jinaputtānaṃ yadidaṃ pūjā, sammasanaṃ saṅkhārānaṃ, yoniso manasikāro, sati­paṭṭhā­nā­nu­passanā, āramma­ṇa­sāraggāho, kilesayuddhaṃ, sadat­tha­manu­yuñ­janā, etaṃ jinaputtānaṃ karaṇīyaṃ, avasesānaṃ devamanussānaṃ pūjā karaṇīyā.

Yathā, mahārāja, mahiyā rājaputtānaṃ hatthi­as­sara­tha­dhanu­tharu­lekha­muddā­sikkhā­khag­ga­manta­suti­sam­muti­yuddha­yuj­jhāpa­na­kiriyā karaṇīyā, avasesānaṃ puthu­vessa­suddānaṃ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā; evameva kho, mahārāja, akammaṃ hetaṃ jinaputtānaṃ yadidaṃ pūjā, sammasanaṃ saṅkhārānaṃ, yoniso manasikāro, sati­paṭṭhā­nā­nu­passanā, āramma­ṇa­sāraggāho, kilesayuddhaṃ, sadat­tha­manu­yuñ­janā, etaṃ jinaputtānaṃ karaṇīyaṃ, avasesānaṃ devamanussānaṃ pūjā karaṇīyā.

Yathā vā pana, mahārāja, brāhma­ṇa­māṇava­kā­naṃ iruvedaṃ yajuvedaṃ sāmavedaṃ athabbaṇavedaṃ lakkhaṇaṃ itihāsaṃ purāṇaṃ nighaṇḍu keṭubhaṃ akkha­rap­pa­bhe­daṃ padaṃ veyyākaraṇaṃ bhāsamaggaṃ uppātaṃ supinaṃ nimittaṃ chaḷaṅgaṃ candaggāhaṃ sūriyaggāhaṃ ­sukkarā­hu­caritaṃ uḷugga­ha­yuddhaṃ deva­dun­dubhis­saraṃ okkanti ukkāpātaṃ bhūmikammaṃ disādāhaṃ bhum­manta­likkhaṃ jotisaṃ lokāyatikaṃ sācakkaṃ migacakkaṃ antaracakkaṃ missakuppādaṃ sakuṇa­ruta­ravitaṃ sikkhā karaṇīyā, avasesānaṃ puthu­vessa­suddānaṃ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā; evameva kho, mahārāja, akammaṃ hetaṃ jinaputtānaṃ yadidaṃ pūjā, sammasanaṃ saṅkhārānaṃ, yoniso manasikāro, sati­paṭṭhā­nā­nu­passanā, āramma­ṇa­sāraggāho, kilesayuddhaṃ, sadat­tha­manu­yuñ­janā, etaṃ jinaputtānaṃ karaṇīyaṃ, avasesānaṃ devamanussānaṃ pūjā karaṇīyā, tasmā, mahārāja, tathāgato ‘mā ime akamme yuñjantu, kamme ime yuñjantū’ti—āha—‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti. Yadetaṃ, mahārāja, tathāgato na bhaṇeyya, pattacīvarampi attano pariyādāpetvā bhikkhū buddha­pūjaṃ­yeva kareyyun”ti. “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī”ti.

Buddha­pūjana­pañho sattamo.