Milindapañha

Opamma­kathā­pañha

Samuddavagga

10. ­Samud­daṅ­gapañha

“Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgado­samoha­māna­diṭṭhi­mak­kha­paḷāsa­issā­maccha­ri­ya­māyā­sā­ṭhey­ya­kuṭila­visama­ducca­rita­kilesa­malehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo ­muttāma­ṇi­veḷu­riya­saṅ­kha­silā­pavāḷa­phali­ka­maṇi­vividha­ratana­nicayaṃ dhārento pidahati, na bahi vikirati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena magga­phala­jhāna­vimokkha­samā­dhi­samā­patti­vi­passa­nā­bhiññā­vi­vidha­guṇa­ratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo ­navasa­lila­sam­puṇṇāhi gaṅgā­yamunā­acira­vatī­sara­bhūma­hī­ādīhi nadī­sata­sahas­sehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkā­ra­siloka­vanda­na­mānana­pūjana­kāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhā­pada­vītik­kamo na karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—

‘Seyyathāpi, mahārāja, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati; evameva kho, mahārāja, yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.

Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgā­yamunā­acira­vatī­sara­bhūma­hīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesa­pari­pucchā­savana­dhāra­ṇa­vi­niccha­ya­a­bhi­dham­ma­vina­yagāḷha­suttan­tavig­gaha­pada­nikkhepa­padasan­dhi pada­vibhat­ti­navaṅ­ga­jina­sāsa­na­varaṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake—

‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto,
Na tappati sāgaro vā nadīhi;
Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha,
Sutvā na tappanti subhāsitenā’”ti.

­Samud­daṅ­gapañho dasamo.

Samuddavaggo dutiyo.

Tassuddānaṃ

Lābulatā ca padumaṃ,
bījaṃ sālakalyāṇikā;
Nāvā ca nāvālagganaṃ,
kūpo niyāmako tathā;
Kammakāro samuddo ca,
vaggo tena pavuccatīti.