Saṃyutta Nikāya 12

5. Gahapativagga

43. Dukkhasutta

Sāvatthiyaṃ viharati. “Dukkhassa, bhikkhave, samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī”ti. “Evaṃ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca: 

“Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa samudayo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.

Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … pe … jivhañca paṭicca rase ca … pe … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … pe … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa samudayo.

Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo? Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesa­virāga­nirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ soka­pari­deva­duk­kha­do­manas­supāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa duk­khak­khan­dhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo.

Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ … pe … ghānañca paṭicca gandhe ca … pe … jivhañca paṭicca rase ca … pe … kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca … pe … manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. Tiṇṇaṃ saṅgati phasso. Phassapaccayā vedanā; vedanāpaccayā taṇhā. Tassāyeva taṇhāya asesa­virāga­nirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ soka­pari­deva­duk­kha­do­manas­supāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa duk­khak­khan­dhassa nirodho hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, dukkhassa atthaṅgamo”ti.

Tatiyaṃ.