Therāpadāna

Pilinda­vaccha­vagga

2. Selat­thera­apadāna

“Nagare haṃsavatiyā,
vīthisāmī ahosahaṃ;
Mama ñātī samānetvā,
idaṃ vacanamabraviṃ.

‘Buddho loke samuppanno,
puññakkhetto anuttaro;
Āsi so sabbalokassa,
āhutīnaṃ paṭiggaho.

Khattiyā negamā ceva,
mahāsālā ca brāhmaṇā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Hatthārohā anīkaṭṭhā,
rathikā pattikārakā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Uggā ca rājaputtā ca,
vesiyānā ca brāhmaṇā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Āḷārikā kappakā ca,
nhāpakā mālakārakā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Rajakā pesakārā ca,
cammakārā ca nhāpitā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Usukārā bhamakārā,
cammakārā ca tacchakā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Kammārā soṇṇakārā ca,
tipulohakarā tathā;
Pasannacittā sumanā,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Bhatakā ceṭakā ceva,
dāsakammakarā bahū;
Yathāsakena thāmena,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Udahārā kaṭṭhahārā,
kassakā tiṇahārakā;
Yathāsakena thāmena,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Pupphikā mālikā ceva,
paṇṇikā phalahārakā;
Yathāsakena thāmena,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Gaṇikā kumbhadāsī ca,
pūvikā macchikāpi ca;
Yathāsakena thāmena,
pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Etha sabbe samāgantvā,
gaṇaṃ bandhāma ekato;
Adhikāraṃ karissāma,
puññakkhette anuttare’.

Te me sutvāna vacanaṃ,
gaṇaṃ bandhiṃsu tāvade;
‘Upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ,
­bhik­khu­saṃ­ghassa kārayuṃ’.

Niṭṭhāpetvāna taṃ sālaṃ,
udaggo tuṭṭhamānaso;
Pareto tehi sabbehi,
­sambud­dha­mu­pasaṅka­miṃ.

Upasaṅkamma sambuddhaṃ,
lokanāthaṃ narāsabhaṃ;
Vanditvā satthuno pāde,
idaṃ vacanamabraviṃ.

‘Ime tīṇi satā vīra,
Purisā ekato gaṇā;
Upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ,
Niyyādenti tuvaṃ muni.

Bhik­khu­saṃ­ghassa purato,
sampaṭicchitva cakkhumā’;
Tiṇṇaṃ satānaṃ purato,
imā gāthā abhāsatha.

‘Tisatāpi ca jeṭṭho ca,
anuvattiṃsu ekato;
Sampattiñhi karitvāna,
sabbe anubhavissatha.

Pacchime bhave sampatte,
sītibhā­va­ma­nutta­raṃ;
Ajaraṃ amataṃ santaṃ,
nibbānaṃ phassayissatha’.

Evaṃ buddho viyākāsi,
sabbaññū samaṇuttaro;
Buddhassa vacanaṃ sutvā,
somanassaṃ pavedayiṃ.

Tiṃsa kappasahassāni,
devaloke ramiṃ ahaṃ;
Devādhipo pañcasataṃ,
devaraj­ja­makāra­yiṃ.

Sahas­sak­khat­tuṃ rājā ca,
cakkavattī ahosahaṃ;
Devarajjaṃ karontassa,
mahādevā avandisuṃ.

Idha mānusake rajjaṃ,
parisā honti bandhavā;
Pacchime bhave sampatte,
vāseṭṭho nāma brāhmaṇo.

Asītikoṭi nicayo,
tassa putto ahosahaṃ;
Selo iti mamaṃ nāmaṃ,
chaḷaṅge pāramiṃ gato.

Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ,
sasissehi purakkhato;
Jaṭā­bhāri­ka­bhari­taṃ,
keṇiyaṃ nāma tāpasaṃ.

Paṭiyattāhutiṃ disvā,
idaṃ vacanamabraviṃ;
‘Āvāho vā vivāho vā,
rājā vā te nimantito’.

Āhutiṃ yiṭṭhukāmohaṃ,
brāhmaṇe devasammate;
Na nimantemi rājānaṃ,
āhutī me na vijjati.

Na catthi mayhamāvāho,
vivāho me na vijjati;
Sakyānaṃ nandijanano,
seṭṭho loke sadevake.

Sab­baloka­hi­tatthāya,
sabba­satta­su­khā­vaho;
So me nimantito ajja,
tassetaṃ paṭiyādanaṃ.

Tim­barū­saka­vaṇṇā­bho,
appameyyo anūpamo;
Rūpenāsadiso buddho,
svātanāya nimantito.

Ukkā­mukha­pahaṭ­ṭhova,
kha­di­raṅ­gāra­sanni­bho;
Vijjūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Pabbatagge yathā acci,
puṇṇamāyeva candimā;
Naḷaggi­vaṇ­ṇasaṅkāso,
so me buddho nimantito.

Asambhīto bhayātīto,
bhavantakaraṇo muni;
Sīhūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Kusalo buddhadhammehi,
apasayho parehi so;
Nāgūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Saddham­mā­cāra­kusalo,
buddhanāgo asādiso;
Usabhūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Anantavaṇṇo amitayaso,
Vicit­ta­sabba­lak­khaṇo;
Sakkūpamo mahāvīro,
So me buddho nimantito.

Vasī gaṇī patāpī ca,
tejassī ca durāsado;
Brahmūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Pattadhammo dasabalo,
balā­ti­balapā­rago;
Dharaṇūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Sīlavīci­samā­kiṇṇo,
dhamma­viñ­ñā­ṇa­kho­bhito;
Udadhūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Durāsado duppasaho,
acalo uggato brahā;
Nerūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Anantañāṇo asamasamo,
Atulo aggataṃ gato;
Gaganūpamo mahāvīro,
So me buddho nimantito.

Pannarasamaṃ bhāṇavāraṃ.

Patiṭṭhā bhayabhītānaṃ,
tāṇo saraṇagāminaṃ;
Assāsako mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Āsayo buddhimantānaṃ,
puññakkhettaṃ sukhesinaṃ;
Ratanākaro mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Assāsako vedakaro,
sāmañ­ña­phala­dāyako;
Meghūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Lokacakkhu mahātejo,
­sabbata­ma­vinodano;
Sūriyūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Āramma­ṇa­vimuttīsu,
sabhāvadassano muni;
Candūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Buddho samussito loke,
lakkhaṇehi alaṅkato;
Appameyyo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Yassa ñāṇaṃ appameyyaṃ,
sīlaṃ yassa anūpamaṃ;
Vimutti asadisā yassa,
so me buddho nimantito.

Yassa dhīti asadisā,
thāmo yassa acintiyo;
Yassa parakkamo jeṭṭho,
so me buddho nimantito.

Rāgo doso ca moho ca,
visā sabbe samūhatā;
Agadūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito.

Klesab­yādhi­bahu­duk­kha,
­sabbata­ma­vinodano;
Vejjūpamo mahāvīro,
so me buddho nimantito’.

Buddhoti bho yaṃ vadesi,
ghosopeso sudullabho;
Buddho buddhoti sutvāna,
pīti me udapajjatha.

Abbhantaraṃ agaṇhantaṃ,
pīti me bahi nicchare;
Sohaṃ pītimano santo,
idaṃ vacanamabraviṃ.

‘Kahaṃ nu kho so bhagavā,
lokajeṭṭho narāsabho;
Tattha gantvā namassissaṃ,
sāmañ­ña­phala­dāyakaṃ.

Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ,
vedajāto katañjalī;
Ācikkhi me dhammarājaṃ,
­sokasal­la­vinoda­naṃ’.

‘Udentaṃva mahāmeghaṃ,
nīlaṃ añjana­sanni­bhaṃ;
Sāgaraṃ viya dissantaṃ,
passasetaṃ mahāvanaṃ.

Ettha so vasate buddho,
adantadamako muni;
Vinayanto ca veneyye,
bodhento bodhipakkhiye’.

Pipāsitova udakaṃ,
bhojanaṃva jighacchito;
Gāvī yathā vacchagiddhā,
evāhaṃ viciniṃ jinaṃ.

Ācāra­upa­cā­raññū,
dhammā­nuc­cha­vi­saṃ­varaṃ;
Sikkhāpemi sake sisse,
gacchante jinasantikaṃ.

‘Durāsadā bhagavanto,
sīhāva ekacārino;
Pade padaṃ nikkhipantā,
āgaccheyyātha māṇavā.

Āsīviso yathā ghoro,
migarājāva kesarī;
Mattova kuñjaro dantī,
evaṃ buddhā durāsadā.

Ukkāsitañca khipitaṃ,
ajjhupekkhiya māṇavā;
Pade padaṃ nikkhipantā,
upetha buddhasantikaṃ.

Paṭi­sallā­na­garukā,
appasaddā durāsadā;
Durūpasaṅkamā buddhā,
garū honti sadevake.

Yadāhaṃ pañhaṃ pucchāmi,
paṭi­sammo­dayāmi vā;
Appasaddā tadā hotha,
munibhūtāva tiṭṭhatha.

Yaṃ so deseti sambuddho,
khemaṃ nibbānapattiyā;
Tamevatthaṃ nisāmetha,
sad­dhamma­savanaṃ sukhaṃ’.

Upasaṅkamma sambuddhaṃ,
sammodiṃ muninā ahaṃ;
Taṃ kathaṃ vītisāretvā,
lakkhaṇe upadhārayiṃ.

Lakkhaṇe dve ca kaṅkhāmi,
passāmi tiṃsalakkhaṇe;
Koso­hi­ta­vattha­guyhaṃ,
iddhiyā dassayī muni.

Jivhaṃ ninnāmayitvāna,
kaṇṇasote ca nāsike;
Paṭimasi nalāṭantaṃ,
kevalaṃ chādayī jino.

Tassāhaṃ lakkhaṇe disvā,
paripuṇṇe sabyañjane;
Buddhoti niṭṭhaṃ gantvāna,
saha sissehi pabbajiṃ.

Satehi tīhi sahito,
pabbajiṃ anagāriyaṃ;
Addhamāse asampatte,
sabbe pattāmha nibbutiṃ.

Ekato kammaṃ katvāna,
puññakkhette anuttare;
Ekato saṃsaritvāna,
ekato vinivattayuṃ.

Gopānasiyo datvāna,
pūgadhamme vasiṃ ahaṃ;
Tena kammena sukatena,
aṭṭha hetū labhāmahaṃ.

Disāsu pūjito homi,
bhogā ca amitā mama;
Patiṭṭhā homi sabbesaṃ,
tāso mama na vijjati.

Byādhayo me na vijjanti,
dīghāyuṃ pālayāmi ca;
Sukhumac­chaviko homi,
āvāse patthite vase.

Aṭṭha gopānasī datvā,
pūgadhamme vasiṃ ahaṃ;
Paṭi­sam­bhi­dā­ra­hattañca,
etaṃ me aparaṭṭhamaṃ.

Sabba­vosita­vosāno,
katakicco anāsavo;
Aṭṭhagopānasī nāma,
tava putto mahāmuni.

Pañca thambhāni datvāna,
pūgadhamme vasiṃ ahaṃ;
Tena kammena sukatena,
pañca hetū labhāmahaṃ.

Acalo homi mettāya,
anūnaṅgo bhavāmahaṃ;
Ādeyyavacano homi,
na dhaṃsemi yathā ahaṃ.

Abhantaṃ hoti me cittaṃ,
akhilo homi kassaci;
Tena kammena sukatena,
vimalo homi sāsane.

Sagāravo sappatisso,
katakicco anāsavo;
Sāvako te mahāvīra,
bhikkhu taṃ vandate muni.

Katvā sukata­pallaṅ­kaṃ,
sālāyaṃ paññapesahaṃ;
Tena kammena sukatena,
pañca hetū labhāmahaṃ.

Ucce kule pajāyitvā,
mahābhogo bhavāmahaṃ;
Sabba­sam­pattiko homi,
maccheraṃ me na vijjati.

Gamane patthite mayhaṃ,
pallaṅko upatiṭṭhati;
Saha ­pallaṅ­ka­seṭ­ṭhena,
gacchāmi mama patthitaṃ.

Tena pallaṅkadānena,
tamaṃ sabbaṃ vinodayiṃ;
Sab­bā­bhiñ­ñā­ba­lappatto,
thero vandati taṃ muni.

Para­kic­catta­kiccāni,
sabbakiccāni sādhayiṃ;
Tena kammena sukatena,
pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.

Pari­niṭṭhi­ta­sālamhi,
pari­bhoga­madāsa­haṃ;
Tena kammena sukatena,
seṭṭhattaṃ ajjhupāgato.

Ye keci damakā loke,
hatthiasse damenti ye;
Karitvā kāraṇā nānā,
dāruṇena damenti te.

Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra,
damesi naranāriyo;
Adaṇḍena asatthena,
damesi uttame dame.

Dānassa vaṇṇe kittento,
desanākusalo muni;
Ekapañhaṃ kathentova,
bodhesi tisate muni.

Dantā mayaṃ sārathinā,
suvimuttā anāsavā;
Sab­bā­bhiñ­ñā­balapattā,
nibbutā upadhikkhaye.

Satasahassito kappe,
yaṃ dānamadadiṃ tadā;
Atikkantā bhayā sabbe,
sālādānassidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavo.

Svāgataṃ vata me āsi,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ”.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā selo sapariso bhagavato santike imā gāthāyo abhāsitthāti.

Selat­theras­sāpadā­naṃ dutiyaṃ.