Therāpadāna

Metteyyavagga

5 Upa­sivat­thera­apadāna

“Hima­van­tassā­vidūre,
anomo nāma pabbato;
Assamo sukato mayhaṃ,
paṇṇasālā sumāpitā.

Nadī ca sandatī tattha,
supatitthā manoramā;
Anūpatitthe jāyanti,
padumuppalakā bahū.

Pāṭhīnā pāvusā macchā,
balajā muñjarohitā;
Maccha­kaccha­pa­sañ­channā,
nadikā sandate tadā.

Timirā pupphitā tattha,
asokā khuddamālakā;
Punnāgā giripunnāgā,
sampavanti mamassamaṃ.

Kuṭajā pupphitā tattha,
tiṇasūlavanāni ca;
Sālā ca saḷalā tattha,
campakā pupphitā bahū.

Ajjunā atimuttā ca,
mahānāmā ca pupphitā;
Asanā madhugandhī ca,
pupphitā te mamassame.

Uddālakā pāṭalikā,
yūthikā ca piyaṅgukā;
Bimbi­jālaka­sañ­channā,
samantā aḍḍhayojanaṃ.

Mātaggārā sattaliyo,
pāṭalī sinduvārakā;
Aṅkolakā bahū tattha,
tālakuṭṭhi ca pupphitā;
Seleyyakā bahū tattha,
pupphitā mama assame.

Etesu pupphajātesu,
sobhanti pādapā bahū;
Samantā tena gandhena,
vāyate mama assamo.

Harītakā āmalakā,
amba­jambu­vi­bhītakā;
Kolā bhallātakā billā,
­phāru­sa­ka­phalāni ca.

Tindukā ca piyālā ca,
madhukā kāsumārayo;
Labujā panasā tattha,
kadalī badarīphalā.

Ambāṭakā bahū tattha,
valli­kā­raphalāni ca;
Bīja­pūra­sa­pāriyo,
phalitā mama assame.

Āḷakā isimuggā ca,
tato modaphalā bahū;
Avaṭā pakkabharitā,
pilak­khu­dum­barāni ca.

Pipphalī marīcā tattha,
nigrodhā ca kapitthanā;
Udumbarakā bahavo,
kaṇḍupaṇṇā ca hariyo.

Ete caññe ca bahavo,
phalitā assame mama;
Puppharukkhāpi bahavo,
pupphitā mama assame.

Āluvā ca kaḷambā ca,
biḷālī takkalāni ca;
Ālakā tālakā ceva,
vijjanti assame mama.

Assamas­sāvi­dūre me,
mahājātassaro ahu;
Acchodako sītajalo,
supatittho manoramo.

Padumuppalā bahū tattha,
puṇ­ḍarī­ka­samā­yutā;
Mandālakehi sañchannā,
nānā­gandha­sa­meritā.

Gabbhaṃ gaṇhanti padumā,
aññe pupphanti kesarī;
Opupphapattā tiṭṭhanti,
padumākaṇṇikā bahū.

Madhu bhisamhā savati,
khīraṃ sappi mulāḷibhi;
Samantā tena gandhena,
nānā­gandha­sa­meritā.

Kumudā ambagandhi ca,
nayitā dissare bahū;
Jātassa­ras­sānu­kūlaṃ,
ketakā pupphitā bahū.

Suphullā bandhujīvā ca,
setavārī sugandhikā;
Kumbhilā susumārā ca,
gahakā tattha jāyare.

Uggāhakā ajagarā,
tattha jātassare bahū;
Pāṭhīnā pāvusā macchā,
balajā muñjarohitā.

Maccha­kaccha­pa­sañ­channā,
atho papaṭakāhi ca;
Pārevatā ravihaṃsā,
kukutthā ca nadīcarā.

Dindibhā cakkavākā ca,
pampakā jīvajīvakā;
Kalandakā ukkusā ca,
senakā uddharā bahū.

Koṭṭhakā sukapotā ca,
tuliyā camarā bahū;
Kāreniyo ca tilakā,
upajīvanti taṃ saraṃ.

Sīhā byagghā ca dīpī ca,
accha­koka­tarac­chakā;
Vānarā kinnarā ceva,
dissanti mama assame.

Tāni gandhāni ghāyanto,
bhakkhayanto phalānahaṃ;
Gandhodakaṃ pivanto ca,
vasāmi mama assame.

Eṇīmigā varāhā ca,
pasadā khuddarūpakā;
Aggikā jotikā ceva,
vasanti mama assame.

Haṃsā koñcā mayūrā ca,
sālikāpi ca kokilā;
Majjārikā bahū tattha,
kosikā poṭṭhasīsakā.

Pisācā dānavā ceva,
kumbhaṇḍā rakkhasā bahū;
Garuḷā pannagā ceva,
vasanti mama assame.

Mahānubhāvā isayo,
santacittā samāhitā;
Kamaṇḍaludharā sabbe,
aji­nuttara­vāsanā;
Jaṭābhā­ra­bhari­tāva,
vasanti mama assame.

Yugamattañca pekkhantā,
nipakā santavuttino;
Lābhālābhena santuṭṭhā,
vasanti mama assame.

Vākacīraṃ dhunantā te,
pho­ṭentā­jina­camma­kaṃ;
Sabalehi upatthaddhā,
gacchanti ambare tadā.

Na te dakaṃ āharanti,
kaṭṭhaṃ vā aggidārukaṃ;
Sayañca upasampannā,
pāṭihīrassidaṃ phalaṃ.

Lohadoṇiṃ gahetvāna,
vanamajjhe vasanti te;
Kuñjarāva mahānāgā,
asambhītāva kesarī.

Aññe gacchanti goyānaṃ,
aññe pubbavidehakaṃ;
Aññe ca uttarakuruṃ,
sakaṃ balamavassitā.

Tato piṇḍaṃ āharitvā,
paribhuñjanti ekato;
Sabbesaṃ pakkamantānaṃ,
uggatejāna tādinaṃ.

Ajina­camma­sad­dena,
vanaṃ saddāyate tadā;
Edisā te mahāvīra,
sissā uggatapā mama.

Parivuto ahaṃ tehi,
vasāmi mama assame;
Tositā sakakammena,
vinītāpi samāgatā.

Ārādhayiṃsu maṃ ete,
saka­kammā­bhi­lāsino;
Sīlavanto ca nipakā,
appamaññāsu kovidā.

Padumuttaro lokavidū,
āhutīnaṃ paṭiggaho;
Samayaṃ saṃviditvāna,
upagacchi vināyako.

Upagantvāna sambuddho,
ātāpī nipako muni;
Pattaṃ paggayha sambuddho,
bhikkhāya mamupāgami.

Upāgataṃ mahāvīraṃ,
jala­juttama­nāyakaṃ;
Tiṇasantharaṃ paññāpetvā,
sālapupphehi okiriṃ.

Nisādetvāna sambuddhaṃ,
haṭṭho saṃviggamānaso;
Khippaṃ pabbatamāruyha,
agaḷuṃ aggahiṃ ahaṃ.

Kumbhamattaṃ gahetvāna,
panasaṃ devagandhikaṃ;
Khandhe āropayitvāna,
upagacchiṃ vināyakaṃ.

Phalaṃ buddhassa datvāna,
agaḷuṃ anulimpahaṃ;
Pasannacitto sumano,
buddhaseṭṭhaṃ avandihaṃ.

Padumuttaro lokavidū,
āhutīnaṃ paṭiggaho;
Isimajjhe nisīditvā,
imā gāthā abhāsatha.

‘Yo me phalañca agaḷuṃ,
āsanañca adāsi me;
Tamahaṃ kittayissāmi,
suṇātha mama bhāsato.

Gāme vā yadi vāraññe,
pabbhāresu guhāsu vā;
Imassa cittamaññāya,
nibbattissati bhojanaṃ.

Devaloke manusse vā,
upapanno ayaṃ naro;
Bhojanehi ca vatthehi,
parisaṃ tappayissati.

Upapajjati yaṃ yoniṃ,
devattaṃ atha mānusaṃ;
Akkhobhabhogo hutvāna,
­saṃsa­ris­sati­yaṃ naro.

Tiṃ­sakap­pa­sahas­sāni,
devaloke ramissati;
Sahas­sak­khat­tuṃ rājā ca,
cakkavattī bhavissati.

Ekasat­ta­tik­khat­tuñca,
devarajjaṃ karissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ,
gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

Kappa­sata­sahas­samhi,
okkā­kakula­sam­bhavo;
Gotamo nāma gottena,
satthā loke bhavissati.

Tassa dhammesu dāyādo,
oraso dhammanimmito; ()
Sabbāsave pariññāya,
viha­rissati­nāsavo’.

Suladdhalābho laddho me,
yohaṃ addakkhiṃ nāyakaṃ;
Tisso vijjā anuppattā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Gāme vā yadi vāraññe,
pabbhāresu guhāsu vā;
Mama saṅ­kappa­maññāya,
bhojanaṃ hoti me sadā.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavo.

Svāgataṃ vata me āsi,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ”.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā upasivo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Upa­sivat­theras­sāpadā­naṃ pañcamaṃ.