Itivuttaka 109

Nadīsotasutta

Vuttañhetaṃ bhagavatā ­vuttama­rahatāti me sutaṃ:

“Seyyathāpi, bhikkhave, puriso nadiyā sotena ovuyheyya piya­rūpa­sā­tarū­pena. Tamenaṃ cakkhumā puriso tīre ṭhito disvā evaṃ vadeyya: ‘kiñcāpi kho tvaṃ, ambho purisa, nadiyā sotena ovuyhasi piya­rūpa­sā­tarū­pena, atthi cettha heṭṭhā rahado saūmi sāvaṭṭo sagaho sarakkhaso yaṃ tvaṃ, ambho purisa, rahadaṃ pāpuṇitvā maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkhan’ti. Atha kho so, bhikkhave, puriso tassa purisassa saddaṃ sutvā hatthehi ca pādehi ca paṭisotaṃ vāyameyya.

Upamā kho me ayaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. Ayañcettha attho: ‘nadiyā soto’ti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ.

‘Piyarūpaṃ sātarūpan’ti kho, bhikkhave, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ.

‘Heṭṭhā rahado’ti kho, bhikkhave, pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ adhivacanaṃ.

Ūmibhayan’ti kho, bhikkhave, kodhupāyā­sas­setaṃ adhivacanaṃ.

Āvaṭṭan’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ.

Gaharakkhaso’ti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṃ adhivacanaṃ.

‘Paṭisoto’ti kho, bhikkhave, nekkham­mas­setaṃ adhivacanaṃ.

‘Hatthehi ca pādehi ca vāyāmo’ti kho, bhikkhave, vīriyā­rambhas­setaṃ adhivacanaṃ.

‘Cakkhumā puriso tīre ṭhito’ti kho, bhikkhave, tathā­gatas­setaṃ adhivacanaṃ arahato sammā­sambud­dhassā”ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati: 

“Sahāpi dukkhena jaheyya kāme,
Yogakkhemaṃ āyatiṃ patthayāno;
Sammappajāno suvimuttacitto,
Vimuttiyā phassaye tattha tattha;
Sa vedagū vūsitab­rahma­cariyo,
Lokantagū pāragatoti vuccatī”ti.

Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti.

Dasamaṃ.