Theragāthā

Cattā­līsa­nipāta

Paṭhamavagga

18.1. Mahā­kassa­pat­thera­gāthā

“Na gaṇena purakkhato care,
Vimano hoti samādhi dullabho;
Nānā­jana­saṅgaho dukho,
Iti disvāna gaṇaṃ na rocaye.

Na kulāni upabbaje muni,
Vimano hoti samādhi dullabho;
So ussukko rasānugiddho,
Atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.

Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ,
Yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ,
Sakkāro kāpurisena dujjaho.

Senāsanamhā oruyha,
nagaraṃ piṇḍāya pāvisiṃ;
Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ,
sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahiṃ.

So me pakkena hatthena,
ālopaṃ upanāmayi;
Ālopaṃ pakkhipantassa,
aṅguli cettha chijjatha.

Kuṭṭamūlañca nissāya,
ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ;
Bhuñjamāne bhutte vā,
jegucchaṃ me na vijjati.

Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro,
pūtimuttañca osadhaṃ;
Senāsanaṃ rukkhamūlaṃ,
paṃsukūlañca cīvaraṃ;
Yassete abhisambhutvā,
sa ve cātuddiso naro.

Yattha eke vihaññanti,
āruhantā siluccayaṃ;
Tassa buddhassa dāyādo,
sampajāno patissato;
Iddhi­balenu­patthad­dho,
kassapo abhirūhati.

Piṇḍa­pāta­paṭik­kanto,
selamāruyha kassapo;
Jhāyati anupādāno,
pahīna­bhaya­bhe­ravo.

Piṇḍa­pāta­paṭik­kanto,
selamāruyha kassapo;
Jhāyati anupādāno,
ḍayhamānesu nibbuto.

Piṇḍa­pāta­paṭik­kanto,
selamāruyha kassapo;
Jhāyati anupādāno,
katakicco anāsavo.

Kareri­mā­lāvitatā,
bhūmibhāgā manoramā;
Kuñjarābhirudā rammā,
te selā ramayanti maṃ.

Nīlabbhavaṇṇā rucirā,
vārisītā sucindharā;
Inda­gopaka­sañ­channā,
te selā ramayanti maṃ.

Nīlabbha­kūṭa­sadisā,
kūṭā­gāra­varūpamā;
Vāraṇābhirudā rammā,
te selā ramayanti maṃ.

Abhivuṭṭhā rammatalā,
nagā isibhi sevitā;
Abbhunnaditā sikhīhi,
te selā ramayanti maṃ.

Alaṃ jhāyitukāmassa,
pahitattassa me sato;
Alaṃ me atthakāmassa,
pahitattassa bhikkhuno.

Alaṃ me phāsukāmassa,
pahitattassa bhikkhuno;
Alaṃ me yogakāmassa,
pahitattassa tādino.

Umāpupphena samānā,
gaganā­vabbha­chā­ditā;
Nānā­dija­gaṇā­kiṇṇā,
te selā ramayanti maṃ.

Anākiṇṇā gahaṭṭhehi,
miga­saṅgha­nisevitā;
Nānā­dija­gaṇā­kiṇṇā,
te selā ramayanti maṃ.

Acchodikā puthusilā,
gonaṅgula­migā­yutā;
Ambu­sevāla­sañ­channā,
te selā ramayanti maṃ.

Na pañcaṅgikena turiyena,
Rati me hoti tādisī;
Yathā ekaggacittassa,
Sammā dhammaṃ vipassato.

Kammaṃ bahukaṃ na kāraye,
Parivajjeyya janaṃ na uyyame;
Ussukko so rasānugiddho,
Atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.

Kammaṃ bahukaṃ na kāraye,
Parivajjeyya anatta­neyya­metaṃ;
Kicchati kāyo kilamati,
Dukkhito so samathaṃ na vindati.

Oṭṭhap­pahata­mat­tena,
attānampi na passati;
Patthaddhagīvo carati,
ahaṃ seyyoti maññati.

Aseyyo seyyasamānaṃ,
bālo maññati attānaṃ;
Na taṃ viññū pasaṃsanti,
patthad­dha­mānasaṃ naraṃ.

Yo ca seyyohamasmīti,
nāhaṃ seyyoti vā pana;
Hīno taṃsadiso vāti,
vidhāsu na vikampati.

Paññavantaṃ tathā tādiṃ,
sīlesu susamāhitaṃ;
Cetosa­matha­ma­nuttaṃ,
tañce viññū pasaṃsare.

Yassa sabrahmacārīsu,
gāravo nūpalabbhati;
Ārakā hoti saddhammā,
nabhato puthavī yathā.

Yesañca hiriottappaṃ,
sadā sammā upaṭṭhitaṃ;
Virūḷhab­rahma­cariyā te,
tesaṃ khīṇā punabbhavā.

Uddhato capalo bhikkhu,
paṃsukūlena pāruto;
Kapīva sīhacammena,
na so tenupasobhati.

Anuddhato acapalo,
nipako saṃvutindriyo;
Sobhati paṃsukūlena,
sīhova girigabbhare.

Ete sambahulā devā,
iddhimanto yasassino;
Dasa­deva­sahas­sāni,
sabbe te brahmakāyikā.

Dhamma­senā­patiṃ vīraṃ,
mahājhāyiṃ samāhitaṃ;
Sāriputtaṃ namassantā,
tiṭṭhanti pañjalīkatā.

‘Namo te purisājañña,
namo te purisuttama;
Yassa te nābhijānāma,
yampi nissāya jhāyati.

Accheraṃ vata buddhānaṃ,
gambhīro gocaro sako;
Ye mayaṃ nābhijānāma,
vāla­vedhi­sa­māgatā’.

Taṃ tathā devakāyehi,
pūjitaṃ pūjanārahaṃ;
Sāriputtaṃ tadā disvā,
kappinassa sitaṃ ahu.

Yāvatā bud­dha­khettamhi,
ṭhapayitvā mahāmuniṃ;
Dhutaguṇe visiṭṭhohaṃ,
sadiso me na vijjati.

Pariciṇṇo mayā satthā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
Ohito garuko bhāro,
natthi dāni punabbhavo.

Na cīvare na sayane,
bhojane nupalimpati;
Gotamo anappameyyo,
muḷālapupphaṃ vimalaṃva;
Ambunā nekkhammaninno,
tibhavā­bhi­nissaṭo.

Sati­paṭṭhā­na­gīvo so,
saddhāhattho mahāmuni;
Paññāsīso mahāñāṇī,
sadā carati nibbuto”ti.

… Mahākassapo thero ….

Cattā­līsa­nipāto niṭṭhito.

Tatruddānaṃ

Cattā­līsa­nipātamhi,
mahā­kassa­pasav­hayo;
Ekova thero gāthāyo,
cattālīsa duvepi cāti.